K\u00fcba, son bir ay i\u00e7inde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez b\u00fcy\u00fck bir elektrik kesintisiyle sars\u0131larak karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Nuevitas termik santralindeki ar\u0131zan\u0131n zincirleme bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe yol a\u00e7mas\u0131yla derinle\u015fen bu enerji krizi, asl\u0131nda on y\u0131llard\u0131r s\u00fcren ekonomik ambargonun ve jeopolitik bilek g\u00fcre\u015finin bir yans\u0131mas\u0131. \u0130\u015fte Time dergisi merce\u011finden K\u00fcba krizine dair bilinmesi gerekenler:<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcba, Kom\u00fcnist Parti taraf\u0131ndan y\u00f6netilen tek partili bir sosyalist cumhuriyettir. 1959 devriminden sonra Fidel Castro liderli\u011finde Sovyetler Birli\u011fi ile ittifak kuran \u00fclke, sanayi ve topraklar\u0131n millile\u015ftirildi\u011fi merkezi bir model izledi. Sovyetlerin 1991’de \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle ekonomisi %35 k\u00fc\u00e7\u00fclen ada, bug\u00fcn hala Sovyet d\u00f6neminden kalma miad\u0131 dolmu\u015f termik santrallere ve d\u0131\u015f petrol ithalat\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 bir haldedir.<\/p>\n\n\n\n
65 ya\u015f\u0131ndaki Miguel D\u00edaz-Canel<\/strong>, 2018’den beri Ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funda oturuyor ve 1959’dan bu yana Castrolar d\u0131\u015f\u0131ndaki ilk sivil lider. 2021’de Parti liderli\u011fini de \u00fcstlenen D\u00edaz-Canel, ekonomik liberalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131 atsa da sosyalist sistemi koruma konusunda kararl\u0131. Ba\u015fkan, \u00fclkedeki g\u0131da ve ila\u00e7 k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana sorumlusu olarak ABD yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 ve petrol ablukas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n 1990’lar\u0131n sonunda Fidel Castro ve Hugo Ch\u00e1vez aras\u0131nda kurulan “tek ulus” vizyonu, K\u00fcba’ya can simidi oldu. Havana, petrol kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Venezuela’ya askeri ve istihbarat deste\u011fi sa\u011flad\u0131. Ancak Ocak ay\u0131nda ABD’nin Venezuela’da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi operasyonla Maduro’nun devrilmesi (bu operasyonda 32 K\u00fcbal\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybetti), K\u00fcba’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck enerji tedarik\u00e7isini kaybetmesine yol a\u00e7arak krizi derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fkiler, 1959’da Castro’nun ABD destekli Batista rejimini devirmesiyle koptu. 1961’deki ba\u015far\u0131s\u0131z Domuzlar K\u00f6rfezi \u0130\u015fgali ve 1962’deki K\u00fcba F\u00fcze Krizi, iki \u00fclkeyi n\u00fckleer sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine getirdi. Obama d\u00f6nemindeki yumu\u015fama s\u00fcreci, Donald Trump’\u0131n 2017’de g\u00f6reve gelmesiyle tersine d\u00f6nd\u00fc ve K\u00fcba yeniden “ter\u00f6r\u00fc destekleyen devletler” listesine al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n 29 Ocak’ta Trump, K\u00fcba’n\u0131n Rusya, \u00c7in ve \u0130ran gibi “d\u00fc\u015fman akt\u00f6rlerle” i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ederek ulusal acil durum ilan etti. Bu emir, K\u00fcba’ya petrol sa\u011flayan \u00fclkelere yeni tarifeler getirerek fiili bir abluka ba\u015flatt\u0131. Trump,\u00a0“Kom\u00fcnist K\u00fcba rejiminin ya\u011fmalar\u0131na s\u0131f\u0131r tolerans\u0131m\u0131z var”\u00a0diyerek Venezuela petrol\u00fcn\u00fcn adaya gitmesini tamamen engelledi.<\/p>\n\n\n\n 10 milyon insan derin bir insani krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Yak\u0131t yoklu\u011fu nedeniyle hastaneler operasyonlar\u0131 durdurdu, okullar kapand\u0131 ve su pompalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015famaz hale geldi. Birle\u015fmi\u015f Milletler uzmanlar\u0131, bu durumu “uluslararas\u0131 hukukun ciddi bir ihlali” olarak nitelendirirken, ada sokaklar\u0131nda \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 birikiyor ve g\u0131dalar so\u011futma sistemleri \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bozuluyor.<\/p>\n\n\n\n S\u0131k\u0131 kontrol alt\u0131ndaki \u00fclkede protestolar art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Ocak ay\u0131nda 30 olan muhalif eylem say\u0131s\u0131, Mart’\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda 130’a y\u00fckseldi. D\u00edaz-Canel, halk\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak “vatanda\u015f huzurunu tehdit eden vandalizme m\u00fcsamaha g\u00f6sterilmeyece\u011fini” vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130ran ve Venezuela liderlerini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan Trump, g\u00f6z\u00fcn\u00fc K\u00fcba’ya dikmi\u015f durumda. 16 Mart’ta Oval Ofis’te konu\u015fan Trump, “K\u00fcba sonun yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, K\u00fcba’y\u0131 alma onuruna sahip olaca\u011f\u0131ma inan\u0131yorum”ifadelerini kulland\u0131. Trump’\u0131n, geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir sava\u015ftan ziyade D\u00edaz-Canel’i g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rmaya odakland\u0131\u011f\u0131 bildiriliyor.<\/p>\n\n\n\n Moskova, K\u00fcba’daki durumu “yapay olarak k\u00f6r\u00fcklenen bir \u00e7at\u0131\u015fma” olarak tan\u0131ml\u0131yor. Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, ABD’nin bask\u0131lar\u0131n\u0131 k\u0131nayarak K\u00fcba’ya maddi yard\u0131m dahil her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Rus yorumcular, K\u00fcba’n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn “\u00e7ok kutuplu d\u00fcnya” vizyonu i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir prestij kayb\u0131 olaca\u011f\u0131 uyar\u0131s\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n3. Venezuela ile \u0130li\u015fkiler Neden Hayati?<\/h3>\n\n\n\n
4. ABD ile Gerilimin Tarihsel K\u00f6kleri Nelerdi<\/h3>\n\n\n\n
5. ABD Neden Petrol Ablukas\u0131 Uyguluyor?<\/h3>\n\n\n\n
6. Abluka K\u00fcba Halk\u0131n\u0131 Nas\u0131l Etkiliyor?<\/h3>\n\n\n\n
7. K\u00fcba Halk\u0131 Bu Duruma Nas\u0131l Tepki Veriyor?<\/h3>\n\n\n\n
8. Trump\u2019\u0131n “Rejim De\u011fi\u015fikli\u011fi” Plan\u0131 Ne?<\/h3>\n\n\n\n
9. Rusya S\u00fcrece Nas\u0131l Bak\u0131yor?<\/h3>\n\n\n\n