{"id":4254,"date":"2026-04-13T20:34:06","date_gmt":"2026-04-13T20:34:06","guid":{"rendered":"https:\/\/odakhaber.site\/?p=4254"},"modified":"2026-04-13T20:34:06","modified_gmt":"2026-04-13T20:34:06","slug":"sosyal-medyada-kimlik-dogrulama-donemi-dunyada-hangi-ulkeler-bu-sistemi-uyguluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odakhaber.site\/?p=4254","title":{"rendered":"Sosyal Medyada Kimlik Do\u011frulama D\u00f6nemi: D\u00fcnyada Hangi \u00dclkeler Bu Sistemi Uyguluyor?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Sosyal medyaya girerken art\u0131k TC kimlik numaras\u0131 girmek zorunda kalaca\u011f\u0131z. Adalet Bakan\u0131 Ak\u0131n G\u00fcrlek\u2019in \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde ge\u00e7ilece\u011fini duyurdu\u011fu yeni sistem i\u00e7in platformlarla mutabakat sa\u011fland\u0131. 15 ya\u015f alt\u0131na sosyal medyay\u0131 yasaklamak i\u00e7in y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulaca\u011f\u0131 belirtilen d\u00fczenlemenin teknik koordinasyonundan Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu, \u0130leti\u015fim Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Siber G\u00fcvenlik Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sorumlu. T\u00fcrkiye, d\u00fcnyada bu t\u00fcr reg\u00fclasyonlar\u0131n tatbik edilece\u011fi ilk \u00fclke de\u011fil. Kimilerinde halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte, kimileri deneyip vazge\u00e7ti, kimilerinde ise tam aksine kimlik bilgisi payla\u015f\u0131m\u0131 zorunlulu\u011funu yasaklayan d\u00fczenlemeler var. \u00d6ncelikle gelin, bu \u00fclkeleri inceleyelim.<\/p>\n\n\n\n

Kore\u2019de 19 y\u0131l \u00f6nce uyguland\u0131<\/h2>\n\n\n\n

G\u00fcney Kore bu konuda belki de en kritik \u00f6rnek. T\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de oldu\u011fu gibi kullan\u0131c\u0131lar kimlik numaras\u0131yla giri\u015f yapmak zorundayd\u0131. \u0130nternetin erken d\u00f6neminde, 2007\u2019de ba\u015flayan uygulama, g\u00fcnl\u00fck ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131 300 binin \u00fczerinde olan, forumlardan sosyal medya platformlar\u0131na dek b\u00fct\u00fcn payla\u015f\u0131m mecralar\u0131na kimlik bilgisiyle giri\u015f zorunlulu\u011fu getirdi. 2009 y\u0131l\u0131nda siteler i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ziyaret\u00e7i baraj\u0131 100 bine indirildi. G\u00fcney Kore\u2019nin o y\u0131llarda Cyworld, Naver, Daum ve Nate gibi bir\u00e7ok yerel, devasa sosyal medya platformu vard\u0131. \u00dclkedeki yeti\u015fkinlerin neredeyse tamam\u0131 bu platformlara \u00fcyeydi ve herkes bu platformlara kimlik bilgisiyle giri\u015f yap\u0131yordu. Uygulama \u015fu \u015fekilde i\u015fliyordu: Bir kullan\u0131c\u0131, herhangi bir payla\u015f\u0131m mecras\u0131na kaydoldu\u011funda ayr\u0131ca bir kimlik do\u011frulama sekmesi a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Bu sekmede ad\u0131n\u0131, soyad\u0131n\u0131 ve kimlik numaras\u0131n\u0131 giren kullan\u0131c\u0131n\u0131n bilgileri ancak n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131yla e\u015fle\u015fti\u011fi takdirde kayda m\u00fcsaade ediliyordu. <\/p>\n\n\n\n

Sistem anayasaya ayk\u0131r\u0131 bulundu<\/h2>\n\n\n\n

Sistem ilk kez 2009\u2019da \u00e7at\u0131rdad\u0131. \u00dclkenin yerel platformlar\u0131 olsa da YouTube giderek yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve 100 binlik baraj\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131. YouTube da yorum yapma \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 G\u00fcney Koreli otoriteler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131m yap\u0131lan bir mecra say\u0131ld\u0131 ve kimlikle giri\u015f zorunlulu\u011funa tabi tutulmak istendi. Ancak YouTube\u2019un sahibi olan Google bunu kabul etmedi. Google taraf\u0131na g\u00f6re G\u00fcney Kore\u2019nin bu reg\u00fclasyonu milyonlarca insan\u0131n kimlik bilgisini depolamak gibi a\u011f\u0131r bir mesuliyeti getirece\u011fi gibi Rusya ve \u00c7in gibi \u00fclkelerin de ayn\u0131 talepte bulunmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7acakt\u0131. YouTube\u2019un buldu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcm, Koreli kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sitede payla\u015f\u0131m ve yorum yapmas\u0131n\u0131 yasaklamak oldu. Ancak \u00e7o\u011fu Koreli bu engeli konumlar\u0131n\u0131 VPN servisleriyle de\u011fi\u015ftirerek a\u015fmay\u0131 ba\u015fard\u0131. 2011 y\u0131l\u0131nda giderek b\u00fcy\u00fcyen Twitter ve Facebook, reg\u00fclat\u00f6r kurulu\u015f Kore Medya ve \u0130leti\u015fim Komisyonu taraf\u0131ndan \u00f6zel bir stat\u00fcyle, \u201cki\u015fisel ileti\u015fim alanlar\u0131\u201d olarak tan\u0131mland\u0131 ve kimlik bilgisiyle giri\u015f zorunlulu\u011fundan muaf tutuldu. Ayn\u0131 y\u0131l, milyonlarca Korelinin kimlik bilgilerine sahip yerel platformlar, \u00c7inli hacker\u2019lar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131 ve toplam 35 milyon ki\u015finin verileri \u00e7al\u0131nd\u0131. Bu olay, zaten i\u015flevsel olmayan sistemin deyim yerindeyse tabutuna \u00e7ak\u0131lan son \u00e7ivi oldu ve Kore Anayasa Mahkemesi 2012\u2019de uygulamay\u0131 anayasaya ayk\u0131r\u0131 bularak y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u00fckmetti.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fcz tan\u0131tma \u015fart\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Uzak Do\u011fu\u2019dan bir di\u011fer \u00f6rnek ise \u00c7in\u2026 \u00c7in\u2019de i\u015fler G\u00fcney Kore\u2019de oldu\u011fu gibi bir anda tek bir d\u00fczenlemeyle de\u011fil, zamana yay\u0131lan bir stratejiyle ilerledi. \u0130lk ad\u0131m 2012 y\u0131l\u0131nda Arap Bahar\u0131 sonras\u0131 at\u0131ld\u0131. \u00c7in\u2019in Twitter\u2019\u0131 olarak nitelendirilebilecek Weibo\u2019da kullan\u0131c\u0131lara kimlik bilgisi zorunlulu\u011fu getirildi fakat siber g\u00fcvenli\u011fin \u00e7ok geli\u015fmemesinden dolay\u0131 insanlar kimlik numaras\u0131 olu\u015fturucular kullanarak arka kap\u0131dan dolanmay\u0131 ba\u015farabiliyordu. 2017\u2019de ise i\u015fin rengi tamamen de\u011fi\u015fti. Yaln\u0131zca sosyal medya de\u011fil, forumlar, online oyunlar, mesajla\u015fma uygulamalar\u0131, hatta haber sitelerinde yorum yapmak bile kimlik do\u011frulamas\u0131 \u015fart\u0131na tabi tutuldu. 2019\u2019dan beri \u00c7in\u2019deki reg\u00fclasyon adeta a\u015f\u0131lamaz bir set. \u00c7\u00fcnk\u00fc G\u00fcney Kore\u2019de oldu\u011fu gibi e-posta adreslerine, kimlik numaralar\u0131na ve ad soyad bilgilerine muhta\u00e7 de\u011fil. \u00dclkede herhangi bir platforma kaydolmak i\u00e7in cep telefonu numaras\u0131 girmek \u015fart. SIM kart almak i\u00e7in ise bayilerde hem kimli\u011fin SIM karta entegrasyonu gerekti\u011fi gibi ayn\u0131 zamanda kameralara y\u00fcz\u00fcn okutularak sisteme tan\u0131t\u0131lmas\u0131 da gerekiyor. K\u0131sacas\u0131 \u00c7in\u2019de telefon numaralar\u0131 hem kimlik bilgilerini hem de ki\u015finin direkt y\u00fcz\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc i\u00e7eren bir anahtar. B\u00fct\u00fcn bu d\u00fczenlemelere ek olarak 2022 y\u0131l\u0131nda bir ba\u015fka g\u00fcvenlik katman\u0131 daha eklenmi\u015f vaziyette. B\u00fct\u00fcn platformlar art\u0131k kullan\u0131c\u0131lar\u0131n payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda IP adreslerinin bulundu\u011fu \u015fehri herkese a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

Yasa g\u00fcncellenmek zorunda kald\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Avustralya\u2019daki model ise daha farkl\u0131. 2025 Aral\u0131k\u2019\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren uygulama 16 ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndakilere sosyal medyay\u0131 tamamen yasaklad\u0131. \u00dclkede ki\u015fisel veri payla\u015fma zorunlulu\u011fu yok; onun yerine platformlara kaydolmadan \u00f6nce kameraya eri\u015fimle y\u00fczden ya\u015f tahmini yapan bir teknoloji kullan\u0131l\u0131yor. Ancak yeni yasadan sorumlu eSafety adl\u0131 kurumun ge\u00e7en ay yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 rapora g\u00f6re uygulamada istenilen sonu\u00e7lar al\u0131nabilmi\u015f de\u011fil. \u0130lk \u00fc\u00e7 ayda 5 milyonu a\u015fk\u0131n hesap \u00e7ocuklara ait oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kald\u0131r\u0131lsa da hala her on \u00e7ocuktan yedisinin bu platformlar\u0131 kullanmaya devam etti\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu y\u00fczden Avustralya h\u00fck\u00fcmeti yeterli ad\u0131mlar\u0131 atmad\u0131\u011f\u0131ndan Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve YouTube hakk\u0131nda bir soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ayn\u0131 zamanda yasan\u0131n kapsam\u0131n\u0131 daraltan 25 Mart\u2019taki de\u011fi\u015fiklik de daha verimli sonu\u00e7 almay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor: Art\u0131k platformlar\u0131n bu yasaya tabi olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ocuklar \u00fczerinde \u201cba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratan\u201d etkilerinin olmas\u0131 gerekiyor. Bu etkiler i\u00e7in ise platformlar\u0131n kullan\u0131c\u0131ya i\u00e7erik tavsiye etme, kullan\u0131c\u0131n\u0131n sonsuz say\u0131da i\u00e7erik kayd\u0131rmas\u0131na imkan sa\u011flama gibi \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mas\u0131 laz\u0131m. Ge\u00e7en aral\u0131ktan beri y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan sistemin \u015fimdilik ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa\u2019da ki\u015fisel veri payla\u015f\u0131m\u0131 yok<\/h2>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu d\u00fczenlemelerin tam aksi y\u00f6nde ilerleyen yerler de var. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Avrupa Birli\u011fi (AB) geliyor. Birli\u011fin eIDAS 2.0 d\u00fczenlemesiyle birlikte 2026 sonuna dek b\u00fct\u00fcn \u00fcye devletlerin vatanda\u015flar\u0131na dijital kimlik sunmas\u0131 zorunlu. Sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n 15 ya\u015f alt\u0131ndakilere hizmet vermesi ise tamamen yasaklanacak. Fakat AB, burada kimlik bilgilerinin payla\u015f\u0131m\u0131ndan ziyade asgari d\u00fczeyde veri payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6ncelikli g\u00f6r\u00fcyor. AB\u2019nin sistemini k\u0131saca \u015f\u00f6yle anlatal\u0131m: Diyelim ki 15 ya\u015f\u0131nda biri Instagram\u2019a kaydolmak istiyor. Instagram\u2019\u0131n d\u00fczenlemeler gere\u011fi o ki\u015finin ya\u015f bilgisine ihtiyac\u0131 var fakat ya\u015f bilgisi Meta\u2019ya ait sunucularda depolanm\u0131yor; bunun yerine kullan\u0131c\u0131 sosyal medya mecras\u0131 \u00fczerinden dijital kimlik c\u00fczdan\u0131 altyap\u0131s\u0131na y\u00f6nlendiriliyor. Resmi devlet platformu ki\u015finin ya\u015f\u0131n\u0131 kay\u0131tl\u0131 bilgileriyle kontrol ettikten sonra Instagram\u2019a yaln\u0131zca 15 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bilgisini iletiyor ve kay\u0131t da buna g\u00f6re m\u00fcmk\u00fcn oluyor veya engelleniyor. Ancak burada bir parantez a\u00e7mak gerekiyor, bu sistem ulusal bazda de\u011fil, AB \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi i\u00e7in merkeziyetsiz olacak.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi bu noktada T\u00fcrkiye\u2019de uygulanacak sistemin i\u00e7eri\u011fine gelelim. Bilgi \u00dcniversitesi\u2019nden bili\u015fim hukuk\u00e7usu Prof. Dr. Yaman Akdeniz, ad\u0131m ad\u0131m \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cSiber G\u00fcvenlik Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan bir yetkilinin TBMM\u2019deki beyanlar\u0131na g\u00f6re 15 ya\u015f alt\u0131na yasak mekanizmas\u0131 \u015f\u00f6yle i\u015fleyecek: Sosyal medya kullanmak isteyen her birey, \u00f6nce e-Devlet\u2019e giri\u015f yapacak. Sistem o ki\u015finin belirli bir sosyal medya hesab\u0131na \u00f6zel bir dijital anahtar yani token \u00fcretecek. Bu token kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u201815 ya\u015f \u00fcst\u00fc\u2019 oldu\u011funu teyit eden bir m\u00fchr\u00fc ta\u015f\u0131yacak. Komisyonda konu\u015fan yetkili platformlarla kullan\u0131c\u0131n\u0131n ki\u015fisel verilerinin payla\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131, yaln\u0131zca ya\u015f bilgisinin iletilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak bu a\u00e7\u0131klama sistemin ger\u00e7ek i\u015fleyi\u015fini ve yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikeleri g\u00f6lgeliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu dijital anahtarlar kimin hangi platforma giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00f6zel olarak \u00fcretildi\u011finden tek tek b\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131n kontrol\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olacak. Bu do\u011frudan do\u011fruya vatanda\u015flar\u0131n e-Devlet\u2019e girip \u2018Bu sosyal medya platformunda kullan\u0131c\u0131 ad\u0131m budur\u2019 diye beyanda bulunmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Yetkili \u2018Platforma sadece ya\u015f bilgisi gidiyor, mahremiyet korunuyor\u2019 dese de sorun platformlarla veri payla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fil, devletin sosyal medyadaki her bir kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki ki\u015fiyi kesin olarak bilmesi. Bu sistem, anonimlik hakk\u0131n\u0131 fiilen ve hukuken ortadan kald\u0131racak. Ayr\u0131ca sosyal medyada siyasi bir ele\u015ftiri yazan, bir protesto \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapan, bir yolsuzlu\u011fu if\u015fa eden ya da iktidara yak\u0131n bir \u015firketi boykot eden herkesin hesab\u0131, e-Devlet \u00fczerinden TC kimlik numaras\u0131na kriptografik olarak m\u00fch\u00fcrlenecek. Bu da toplumda fi\u015flenme, hedef g\u00f6sterilme ve yarg\u0131lanma korkusu atacak. Ele\u015ftirel payla\u015f\u0131mlar\u0131 sonland\u0131raca\u011f\u0131 gibi bas\u0131n\u0131, aktivizmi ve s\u0131radan muhalif insanlar\u0131 bile tamamen susturacak.\u201d<\/p>\n\n\n\n

KARDE\u015e HABER<\/p>\n\n\n\n

\n
Sosyal Medyada Kimlik Do\u011frulama D\u00f6nemi: D\u00fcnyada Hangi \u00dclkeler Bu Sistemi Uyguluyor?<\/a><\/blockquote>