{"id":4879,"date":"2026-04-25T20:34:24","date_gmt":"2026-04-25T20:34:24","guid":{"rendered":"https:\/\/odakhaber.site\/?p=4879"},"modified":"2026-04-25T20:34:24","modified_gmt":"2026-04-25T20:34:24","slug":"bbc-mercek-altina-aldi-yapay-zeka-kullanmak-insanlari-nasil-aptallastiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odakhaber.site\/?p=4879","title":{"rendered":"BBC mercek alt\u0131na ald\u0131: Yapay zeka kullanmak insanlar\u0131 nas\u0131l aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Uzmanlar insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcre\u00e7lerini yapay zekaya devretmesinin haf\u0131za, yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve bili\u015fsel beceriler \u00fczerinde olumsuz etkiler yaratabilece\u011fi konusunda uyar\u0131yor<\/p>\n\n\n\n

BBC\u2019nin haberine g\u00f6re<\/em><\/strong> Ara\u015ft\u0131rma bilimcisi Nataliya Kosmyna, stajyer ba\u015fvurular\u0131n\u0131 incelerken dikkat \u00e7ekici bir durum fark etti. Gelen motivasyon mektuplar\u0131 birbirine son derece benziyordu. Metinler uzun, kusursuz ve giri\u015f b\u00f6l\u00fcmlerinin ard\u0131ndan \u00e7o\u011fu zaman kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla yapay ve soyut ba\u011flant\u0131lar kuruyordu.<\/p>\n\n\n\n

Kosmyna\u2019ya g\u00f6re bunun nedeni a\u00e7\u0131kt\u0131. Adaylar, ChatGPT<\/a>, Google Gemini ve Claude gibi sohbet botlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran b\u00fcy\u00fck dil modellerini kullan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemde Kosmyna, Massachusetts Institute of Technology kamp\u00fcs\u00fcnde ders verirken \u00f6\u011frencilerin i\u00e7erikleri ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara k\u0131yasla daha kolay unuttu\u011funu g\u00f6zlemledi. \u0130nsan-bilgisayar etkile\u015fimi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Kosmyna, artan yapay zeka<\/a> kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencilerin bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerini etkileyebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve bu konuyu ara\u015ft\u0131rmaya karar verdi.<\/p>\n\n\n\n

Kosmyna gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n temel endi\u015fesi, yapay zekaya a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n dil kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve temel bili\u015fsel becerileri zay\u0131flatabilmesidir. Artan say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma, \u201cbili\u015fsel d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu durumun zihinsel yetenekler \u00fczerinde a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 etkiler yaratabilece\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

katk\u0131da bulunabilece\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Beyin aktivitesinde %55\u2019e varan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f<\/h2>\n\n\n\n

Bilim insanlar\u0131, kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirdi\u011fini uzun s\u00fcredir biliyor. \u0130nternetin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte derin ara\u015ft\u0131rma gerektiren pek \u00e7ok bilgiye arama motorlar\u0131 \u00fczerinden kolayca ula\u015f\u0131labilir hale geldi. Bu durum, insanlar\u0131n detaylar\u0131 hat\u0131rlama e\u011filimini azaltarak \u201cGoogle etkisi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bir olguya yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Uzmanlara g\u00f6re, yapay zeka ile bu e\u011filim daha da derinle\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n

Kosmyna ve MIT Media Lab\u2019deki ekibi, 54 \u00f6\u011frenciyi kapsayan bir deney ger\u00e7ekle\u015ftirdi. \u00d6\u011frenciler \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131ld\u0131: Bir grup ChatGPT kulland\u0131, ikinci grup yaln\u0131zca Google aramas\u0131 yapt\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup ise hi\u00e7bir teknoloji kullanmad\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frencilerin beyin dalgalar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7lara g\u00f6re kendi zihnini kullanan \u00f6\u011frencilerde yo\u011fun ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 beyin aktivitesi g\u00f6zlendi. Sadece arama motoru kullanan grupta g\u00f6rsel alanlarda g\u00fc\u00e7l\u00fc aktivite devam etti.<\/p>\n\n\n\n

ChatGPT kullanan grupta beyin aktivitesi belirgin \u015fekilde azald\u0131 ve bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f y\u00fczde 55\u2019e kadar ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kosmyna, \u201cBeyin tamamen kapanmad\u0131 ancak yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve bilgi i\u015fleme ile ilgili alanlarda \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck aktivasyon vard\u0131\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

Haf\u0131za ve sahiplik duygusu<\/h2>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rma, yapay zeka kullan\u0131m\u0131n\u0131n haf\u0131za \u00fczerinde de etkili oldu\u011funu g\u00f6sterdi. ChatGPT kullanan \u00f6\u011frenciler, yazd\u0131klar\u0131 metinlerden al\u0131nt\u0131 yapamad\u0131 ve bir k\u0131sm\u0131 metin \u00fczerinde sahiplik hissetmedi\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n

Benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar da yapay zeka kullanan bireylerin bilgiyi hat\u0131rlama ve geri \u00e7a\u011f\u0131rma becerilerinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Pensilvanya \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yapay zekaya kar\u015f\u0131 \u201cbili\u015fsel teslimiyet\u201d geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu durum, bireylerin yapay zekan\u0131n verdi\u011fi bilgileri sorgulamadan kabul etmesi ve kendi sezgilerini geri plana atmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Benzer etkiler, t\u0131p gibi kritik alanlarda da g\u00f6zlemleniyor. \u00c7ok uluslu bir ara\u015ft\u0131rma, \u00fc\u00e7 ay boyunca yapay zeka destekli kolon kanseri taramas\u0131 yapan doktorlar\u0131n, sistemi kullanmad\u0131klar\u0131 durumda t\u00fcm\u00f6rleri tespit etmede daha ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n

Yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fck kayb\u0131<\/h2>\n\n\n\n

Kosmyna, yapay zekaya a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da tehdit etti\u011fini belirtiyor. Ara\u015ft\u0131rmadaki ChatGPT destekli metinler birbirine \u00e7ok benzer bulundu. \u00d6\u011fretmenler bu metinleri \u201cruhsuz\u201d ve \u201c\u00f6zg\u00fcnl\u00fckten yoksun\u201d olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00f6\u011fretmen, metinlerin bu kadar benzer olmas\u0131 nedeniyle \u00f6\u011frencilerin yan yana oturup yaz\u0131p yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bili\u015fsel gerileme riski<\/h2>\n\n\n\n

Hesaplamal\u0131 sinirbilimci Vivienne Ming, yapay zekan\u0131n do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda faydal\u0131 olabilece\u011fini ancak \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131n\u0131n zihinsel s\u00fcre\u00e7leri devretme e\u011filiminde oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

Ming\u2019in ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda \u00f6\u011frencilerden petrol fiyat\u0131 gibi ger\u00e7ek d\u00fcnya tahminleri yapmalar\u0131 istendi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011frudan yapay zekaya ba\u015fvurdu ve yan\u0131tlar\u0131 kopyalad\u0131. Beyin aktivitesini \u00f6l\u00e7en gama dalgalar\u0131 ise d\u00fc\u015f\u00fck seviyede kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ming\u2019e g\u00f6re bu durum uzun vadede bili\u015fsel gerileme riskini art\u0131rabilir. D\u00fc\u015f\u00fck gama aktivitesi, baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda ileri ya\u015fta bili\u015fsel d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle ili\u015fkilendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDerin d\u00fc\u015f\u00fcnme bizim en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcm\u00fczd\u00fcr. E\u011fer bunu kullanmazsak uzun vadeli etkiler ciddi olabilir,\u201d diyen Ming, zihinsel \u00e7aban\u0131n beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kritik oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Navigasyon ve haf\u0131za \u00f6rne\u011fi<\/h2>\n\n\n\n

Ming, yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l \u00f6nce GPS kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n demans oranlar\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtiyor. Bu iddia provokatif olsa da baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar GPS kullan\u0131m\u0131n\u0131n mekansal haf\u0131zay\u0131 zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Mekansal y\u00f6n bulma becerisindeki zay\u0131flama, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in erken bir belirti olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm ne?<\/h2>\n\n\n\n

Uzmanlara g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcm, yapay zekay\u0131 tamamen reddetmek de\u011fil, do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131r. Ming, \u201chibrit zeka\u201d modelini \u00f6neriyor. Bu modele g\u00f6re insanlar \u00f6nce kendi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnmeli, ard\u0131ndan yapay zekay\u0131 fikirlerini test etmek i\u00e7in kullanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kosmyna da benzer \u015fekilde, temel bilgilerin \u00f6nce yapay zeka olmadan \u00f6\u011frenilmesi gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

Yapay zeka nas\u0131l kullan\u0131lmal\u0131?<\/h2>\n\n\n\n

Ming, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini geli\u015ftirmesi i\u00e7in \u201cnemesis prompt\u201d y\u00f6ntemini \u00f6neriyor. Bu y\u00f6ntemde yapay zekadan fikirlerinizi ele\u015ftiren bir \u201crakip\u201d gibi davranmas\u0131 isteniyor. B\u00f6ylece kullan\u0131c\u0131 kendi arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 savunmak ve geli\u015ftirmek zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bir di\u011fer y\u00f6ntem ise \u201c\u00fcretken s\u00fcrt\u00fcnme\u201d yaratmak. Bu yakla\u015f\u0131mda yapay zekadan do\u011frudan cevap vermesi yerine yaln\u0131zca ba\u011flam sunmas\u0131 ve sorular sormas\u0131 isteniyor. Bu y\u00f6ntem, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n daha aktif d\u00fc\u015f\u00fcnmesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

KARDE\u015e HABER<\/p>\n\n\n\n

\n
BBC mercek alt\u0131na ald\u0131: Yapay zeka kullanmak insanlar\u0131 nas\u0131l aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor?<\/a><\/blockquote>