Cihangir Atölye Sahnesi (CAS) tarafından sahnelenen “Saloz’un Mavalı”, diktatörlük, sömürgecilik ve sınıf çatışmasını eleştirel bir dille ele alarak tiyatronun politik gücünü yeniden hatırlatıyor. Peter Weiss’ın kaleme aldığı, Can Yücel’in özgün Türkçesiyle hayat bulan eser, önümüzdeki sezonda da izleyiciyle buluşmaya devam edecek.
Peter Weiss ve Belgesel Tiyatronun İzinde
Asıl adı “Gesang vom Lusitanischen Popanz: mit Materialien” olan yapıt, 1970’lerin başında Can Yücel’in kaleminden çıkan “Saloz’un Mavalı” ismiyle Türk tiyatro literatürüne kazandırıldı. Bertolt Brecht’ten sonraki en önemli yazarlar arasında gösterilen ve Almanya’da “belgesel tiyatro”nun öncülerinden kabul edilen Peter Weiss’ın bu eseri; “Marat\Sade” ve “Soruşturma” ile birlikte yazarın en önemli yapı taşlarından biri olarak görülüyor.
Salazar Rejiminden Evrensel Sömürüye
2017 yılında Arzu Gamze Kılınç ve Muhammet Uzuner tarafından kurulan CAS bünyesinde sahnelenen oyunu Muhammet Uzuner yönetiyor. Eser, Portekiz’de 1932’de iktidara gelen Antonio Salazar’ın 36 yıllık baskı, şiddet ve sömürü dönemini odağına alıyor. Sahnede sadece bir siyasi figür değil; sömürgecilik tarihi, sınıf çatışması ve mülkiyet kavramı eleştirel bir süzgeçten geçiriliyor.
60 dakika süren performansın teknik ve sanatsal detayları dikkat çekiyor:
- Dinamik Sahne: Koreografisi Hicran Akın’a, ışık tasarımı Onur Alagöz’e ait olan oyunda kullanılan beyaz ve siyah bezler faşizmi simgeliyor.
- Kukla Tasarımı: Selda Uyan tarafından tasarlanan ve “Saloz”u simgeleyen iğrenç görünümlü kukla, didaktik akışı kırarak izleyiciyi atmosferin içinde tutuyor.
- Oyuncu Kadrosu: Sahnede Alper İrvan, Aylin Gündüz, Barış Kaan Güven, Berfin Karatay, Boran Özsaygı, Can Seçki, Dorukhan Kenger, Furkan Özkan, Murat Aytekin, Onur Özer, Ömercan Çelebi, Selda Uyan ve Zuhal Atalay yer alıyor.
Can Yücel’in Özgünlüğü ve “Bizdenlik”
Metnin bugüne dek canlılığını korumasının temelinde yatan en önemli unsur, Can Yücel çevirisinin yarattığı “bizdenlik” duygusu. Dünyadaki sömürü düzeni ve diktatörlüklerin şekil değiştirerek sürmesi, metni güncel kılarken Yücel’in şu ifadeleri eserin ruhunu özetliyor:
“Neymiş, efendim, devlet meseleleri demokratik yoldan halledilmeliymiş! Yani her bilmem-nesi kalkan Memiş idareye maslahatlık edecekmiş!…”
Kolektif Ruh ve Gelecek Sezon
Kolektif düşünceyi temel ilke edinen CAS, bu anlayışı sahneye başarıyla yansıtıyor. “Ödenmeyecek! Ödemiyoruz!”, “Neredeyse Eşittir” ve “Joko’nun Doğum Günü” gibi yapımlarıyla tanınan topluluk, “Saloz’un Mavalı”nı önümüzdeki sezonda da sahnelemeyi sürdürecek.
Tiyatroların ayakta kalma mücadelesi verdiği bu dönemde, sömürü düzeni ve faşizmin hâlâ “yanı başımızda” olduğunu hatırlatan bu eser için tek bir slogan yükseliyor: “Yaşasın tiyatro” ve daha önemlisi, “Tiyatrolar yaşasın!”