Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) tarafından açıklanan “Türkiye’nin Dijital Dönüşüm Endeksi 2025” raporu, ülkenin teknolojik adaptasyon yeteneğini net rakamlarla ortaya koydu. 5 üzerinden yapılan değerlendirmede 3,13 puan alan Türkiye’nin dijital röntgeni, özellikle küresel rekabetin yeni savaş alanı olan Yapay Zeka (YZ) ekseninde kritik veri sapmalarına işaret ediyor.
YZ Adaptasyonunda Veri Çelişkisi: Tüketim Yüksek, Üretim Zayıf
Raporun en çarpıcı veri seti, Türkiye’nin yapay zeka teknolojilerine olan yaklaşımındaki tezatlığı doğruluyor. Endeksi oluşturan ana bileşenlerin skorları, yapay zeka adaptasyon hızını doğrudan etkiliyor:
- YZ Tüketim Kapasitesi Kullanım – 3,34 Türkiye’nin en güçlü olduğu bu alan, bireysel kullanıcıların ve şirketlerin yapay zeka araçlarına (sohbet robotları, dijital asistanlar) adaptasyon hızının yüksek olduğunu gösteriyor. Bu veri, Türkiye’yi YZ tüketiminde Avrupa standartlarına yaklaştırıyor.
- YZ Üretim ve İnovasyon İklimi Ekosistem – 2,68 Yapay zeka algoritmaları geliştirmek için gereken hukuki altyapı, Ar-Ge finansmanı ve üniversite-sanayi iş birliğini temsil eden bu bileşen, endeksin en düşük verisi. Bu veri, Türkiye’nin kendi yerli ve milli yapay zeka modellerini üretme kapasitesindeki tıkanıklığı sayısal olarak vurguluyor.
61 Göstergenin Bilançosu ve YZ Gelişimi
Yapay zeka ekosisteminin gelişimini doğrudan etkileyen 61 göstergenin dağılımı şu şekilde şekillendi:
- İyileşen Gösterge Sayısı: 30 (Örn: Dijital hizmetlere erişim, veri işleme hızı)
- Gerileyen Gösterge Sayısı: 23 (Örn: Hukuki öngörülebilirlik, risk sermayesine erişim)
- Değişmeyen Gösterge Sayısı: 8
Özellikle “hukuki altyapı” ve “Ar-Ge harcamaları” gibi YZ inovasyonunun temel taşı olan göstergelerde yaşanan gerileme, Türkiye’nin küresel YZ yarışında ivme kaybetme riski taşıdığını veri bazlı kanıtlıyor.
5 Yıllık Veri Trendi ve YZ Yatırımları (2021-2025)
Türkiye’nin son 5 yıldaki dijitalleşme puanı, teknolojiye adaptasyon hızındaki dalgalanmayı gösteriyor:
- 2021: 3,19 (Zirve Verisi – Pandemi etkisiyle dijitalleşme sıçraması)
- 2022: 3,09
- 2023: 3,09
- 2024: 3,13
- 2025 (Veri Yılı): 3,13 (Sınırlı artış, YZ yatırımlarının sınırlı kalması)
Küresel pazarda yapay zeka yatırımları trilyon dolarlık hacimlere ulaşırken, Türkiye’nin endeks değerindeki bu yatay seyir, YZ odaklı yapısal reformlara duyulan ihtiyacı sayısal olarak doğruluyor.
Analiz Özeti: YZ İnovasyonu İçin “Ekosistem” Şart
Veriler, Türkiye’nin teknoloji tüketiminde (3,34) başarılı bir adaptasyon sergilediğini ancak bu teknolojiyi katma değerli bir YZ üretimine (2,68) dönüştürecek hukuki ve finansal iklimi oluşturamadığını gösteriyor. Uzmanlara göre, genel endeks değerinin 3,13’ten yukarı taşınması için özellikle STEM mezun sayısı ve Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payının artırılması şart.
KAYNAK
https://www.tubisad.org.tr/tr/guncel/detay/Turkiyenin-Dijital-Donusum-Endeksi-2025/58/5357/0