Enerji tedarik zincirlerindeki istikrarsızlık ve potansiyel yakıt kıtlığı endişeleri, küresel havacılık sektörünü radikal önlemler almaya zorluyor. Küresel havayolu şirketleri, Mayıs ayı uçuş programlarını ve koltuk kapasitelerini önemli ölçüde azaltma kararı aldı.
Financial Times tarafından paylaşılan sektör verileri, operasyonel risklerin yeniden hesaplanmasıyla sadece iki haftalık bir süreçte yaklaşık 2 milyon koltuğun sistemden kaldırıldığını ortaya koyuyor.
Filolarda Verimlilik Dönüşümü ve Artan Maliyetler
Cirium’un analizlerine göre, binlerce uçuşun iptal edilmesinin yanı sıra havayolu şirketleri yakıt tüketimini optimize etmek adına daha küçük veya yakıt verimliliği yüksek uçak modellerine geçiş yapıyor. Şubat ayı sonunda İran’da patlak veren savaşın ardından havacılık yakıtı fiyatlarının iki katına çıkması, bilet fiyatları ve işletme maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı. Ayrıca, Basra Körfezi’ndeki stratejik havalimanlarının kapatılması veya aksaklıklar yaşanması, küresel rota planlamasını çıkmaza soktu. Emirates, Etihad ve Qatar Airways gibi devler programlarını revize ederken, dünya genelindeki toplam koltuk kapasitesi Nisan ayında 132 milyondan 130 milyona geriledi.
Havacılık analisti John Strickland, havayollarının yakıt riskini göze alarak belirsiz rotalara uçak göndermeyeceğini vurgulayarak, “Hiçbir Avrupa havayolu şirketi, Körfez’den talep çalmak için Asya’ya uçak gönderip, dönüş için yakıtı kalmadan orada mahsur kalmayacak” değerlendirmesinde bulundu.
Bölgesel Kısıtlamalar ve Operasyonel Engeller
Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik rotalarına bağımlılık, Air France gibi şirketlerin Singapur ve Tokyo Haneda gibi destinasyonlara uçuş sıklığını artırmasını engelliyor. Air France-KLM CEO’su Ben Smith, bu kesintilerin küresel arz-talep dengesinde ciddi uçurumlar yarattığını ifade etti. Benzer şekilde, Incheon Uluslararası Havaalanı yetkilileri de çatışmaların başlamasından bu yana yakıt fiyatlarının ve talebin yönetilmesinin en öncelikli konu haline geldiğini bildirdi.
Karlılıkta Düşüş ve İptal Dalgaları
Maliyetlerdeki keskin artışlar havayollarının mali tablolarını da olumsuz etkiliyor. Japonya merkezli ANA, yakıt maliyetlerinin Mart ayına kadar 650 milyon sterlin artmasını beklerken, Japan Airlines kârında yüzde 20’lik bir düşüş öngörüyor. ABD’de Delta Air Lines kapasitesini yüzde 3,5 azaltırken, Avrupa’da Lufthansa kârlı görmediği rotaları gerekçe göstererek Mayıs-Ekim döneminde yaklaşık 20.000 uçuşu iptal etti.
Türk Hava Yolları ve Küresel Devlerin Stratejileri
Türk Hava Yolları (THY) da kapasite düşüren şirketler arasında yer aldı. THY, Avrupa ve Asya arasındaki uzun mesafeli rotalarda oluşan talebi yönetse de zorlu koşulların süreceği uyarısında bulundu. Kapasite yönetiminde havayolları filo değişimine de gidiyor; Etihad belirli rotalarda Airbus A350 yerine Boeing 787 kullanmaya başlarken, Air France Mumbai seferlerinde Boeing 777’leri tercih ediyor. Air China ise Londra–Pekin rotasında daha gelişmiş uçak modelleriyle darboğazları aşmaya çalışıyor.