Van, sadece bir sınır kenti değil; umutla yola çıkanların, kaybolan hikâyelerin ve hafızanın kesiştiği derin bir coğrafya. Türkiye–İran sınırındaki bu kadim kent, şimdi göçün ve kimsesizliğin izlerini süren sarsıcı bir sanat projesine ev sahipliği yapıyor.
Doğukan Tatar’ın objektifinden çıkan fotoğraflar ve Berfin Hanalp’in küratörlüğünde şekillenen “Sınır Hafızası: Van’da Ölümle Yaşam Arasında Kimsesizliğin İzlerini Sürmek” sergisi, 9 Mayıs Cumartesi günü Tariria Kültür Sanat ve Gastronomi Merkezi’nde sanatseverlerle buluşuyor.
Sessiz Hikâyelerin Görsel Arşivi
2024 yılında gerçekleştirilen saha çalışmalarına dayanan ve CultureCIVIC: Kültür Sanat Destek Programı kapsamında Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, sınırın sadece coğrafi bir hat olmadığını hatırlatıyor. Sergi, Van’daki göç rotalarını ve kimsesizler mezarlıklarını odağına alarak, istatistiklerin ötesindeki insan gerçeğine ışık tutuyor.
“Sınır çoğu zaman bir bekleyiş, kimi zaman korku, kimi zaman da geri dönüşü olmayan bir eşiktir.”
Sergi, izleyiciyi büyük sloganlarla değil, bir mezar taşı veya boşlukta kalmış bir manzara gibi hafıza taşıyıcısı detaylarla baş başa bırakıyor. 9–24 Mayıs 2026 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek olan çalışma, unutulmuş hayatların görsel hafızasını yeniden inşa etme çabası olarak öne çıkıyor.
Göçün Kadın Yüzü: Sitayeş’in Hikâyesi
Projenin en dikkat çekici bölümlerinden birini, “Göçün Cinsiyeti: Sitayeş’in Hikâyesi” başlıklı illüstrasyon çalışması oluşturuyor. Afganistan’dan Türkiye’ye uzanan zorlu bir yolculuğu bir kadının perspektifinden anlatan bu bölüm;
- Berfin Hanalp tarafından hazırlandı.
- Nazlı Cem’in çizimleriyle görselleştirildi.
- Göçün toplumsal cinsiyetle kesişen, kadınların belleğinde bıraktığı özgün ağırlığı görünür kılmayı amaçlıyor.
Açılış Programı ve Katılım
Yarın (9 Mayıs) gerçekleşecek açılış etkinliği, sadece bir görsel şölen değil, aynı zamanda derinlikli bir tartışma zemini sunacak:
- 12:30 – Söyleşi: Doç. Dr. Selda Tuncer ve Dışişleri Bakanlığı Van Temsilcisi Büyükelçi Emre Zeki Karagöl’ün katılımıyla.
- 14:00 – Resmi Açılış: Sergi ziyaretçilere kapılarını açacak.
İstatistiklerin ve politik tartışmaların gölgesinde kalan “insan” faktörünü merkeze alan Sınır Hafızası, izleyiciyi sınırın öte yanına değil, insanlık onurunun ve hafızasının derinliklerine bakmaya davet ediyor.