İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) restorasyon birimi İBB Miras tarafından yenilenerek İstanbulluların ücretsiz kullanımına sunulan tarihi Metrohan binası, bugünlerde kritik bir hukuki sürecin eşiğinde. Mülkiyeti İETT’ye ait olan ve 2019 yılı öncesinde üst katları atıl bir depo olarak kullanılan 102 yıllık bu tarihi yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından el konularak II. Bayezid Vakfı’na devredileceği iddialarıyla gündeme geldi.
Mahkeme sürecinin devam ettiği bu gergin atmosferde, Metrohan anlamlı bir iş birliğine ev sahipliği yapıyor. İBB ve Alman Arkeoloji Enstitüsü (DAI) ortaklığıyla hazırlanan “Bir Yaka, İki Hikâye: Süleymaniye ve Zeyrek, Dünya Mirası Alanlarında Yaşam” isimli sergi kapılarını ziyaretçilere açtı.
50 Yıllık Belgeleme Serüveni Metrohan’da
Sergi, Süleymaniye ve Zeyrek mahallelerinin 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmesini sağlayan ahşap konut dokusunu ve bu dokunun yarım asırlık belgeleme geçmişini merkezine alıyor. Projenin çıkış noktası, Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün 1977-1981 yılları arasında Darmstadt Teknik Yüksekokulu, Karlsruhe Üniversitesi, Tübingen Üniversitesi ve İTÜ öğrencileriyle Zeyrek’te gerçekleştirdiği saha çalışmalarına dayanıyor.
Türkçe, Almanca ve İngilizce olmak üzere üç dilde kurgulanan sergi, ziyaretçilerini beş ana eksen üzerinden bir yolculuğa çıkarıyor:
- Ses ve video kayıtlarıyla zenginleştirilmiş kentsel doku analizleri,
- Sokaktaki gündelik yaşamın izleri,
- Yapıların hikâyelerini somutlaştıran titiz rölöve ve maketler,
- 1:1 ölçekli ahşap mimari detaylar.
İstanbul’un çok katmanlı mirasını akademik belgelerle sunan serginin, ilerleyen dönemde Almanya’ya taşınarak uluslararası kamuoyuyla buluşması hedefleniyor. Ayrıca sergiye özel hazırlanan boyama ve bulmaca kitapları da gelenlere ücretsiz olarak dağıtılıyor.
“Bir Şehre Kıymet Vermek, Yorgun Ahşap Evlerini Fark Etmekten Geçer”
Serginin açılışında konuşan İBB Kütüphane ve Müzeler Müdürü Ali Şafak Özdemir, kültürel mirasa bakış açılarını şu sözlerle özetledi:
“Bu sergi, geçmişe yalnızca uzaktan bakan nostaljik bir anlatı değil. Geçmişin izlerine dikkatle eğilen, onu belgeleyen, anlamaya çalışan ve hak ettiği kıymeti teslim eden güçlü bir tanıklık alanı sunuyor. Süleymaniye ve Zeyrek’in yalnızca mimari değerini değil, mahalle kültürünü, gündelik hayatını ve toplumsal hafızamızdaki eşsiz yerini de görünür kılıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak kültürel mirasa bakışımızın merkezinde tam da bu anlayış yatıyor. Bizim için miras, yalnızca fiziksel yapıların korunması değil, insanın, emeğin, belleğin ve yaşanmışlığın da korunmasıdır. Çünkü bir şehre kıymet vermek; onun yalnızca görkemli anıtsal yapılarını değil, sessiz sokaklarını, yorgun ahşap evlerini, iz bırakan mahallelerini ve gündelik hayatın tüm inceliklerini fark etmekten geçer.”
Son Sergi Olup Olmayacağı Bilinmiyor
Beyoğlu Tünel Meydanı’nın en görkemli yapılarından biri olan ve Tarihi Yarımada’ya bakan Metrohan, kütüphanesi, sergi alanları ve söyleşileriyle İstanbulluların uğrak noktası haline gelmişti. Yaşanan mülkiyet tartışmaları nedeniyle “Bir Yaka, İki Hikâye” sergisinin bu salondaki son etkinlik olup olmayacağı henüz bilinmiyor. Sergi, planlamalara göre 20 Eylül’e kadar ücretsiz olarak gezilebilecek.
https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/metrohan-da-hafiza-nobeti-2506283