Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), toplumun genel sağlık durumunu, günlük yaşam alışkanlıklarını ve sağlık hizmetlerinden faydalanma oranlarını mercek altına alan 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Ortaya çıkan tablo; obezite, hareketsizlik ve tütün kullanımındaki artış gibi kritik başlıklarla ülkenin sağlık karnesindeki riskleri gözler önüne seriyor.
Obezite Tehditi Büyüyor: Her 5 Kişiden Biri Obez Kategorisinde
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, obezite oranlarının son üç yılda istikrarlı bir şekilde yükselmesi oldu. Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplamalarına göre, 15 yaş ve üzerindeki bireylerde obezite oranı 2022 yılında yüzde 20,2 iken, 2025 yılında yüzde 21,8’e tırmandı. Bu veri, Türkiye’de yaklaşık her beş kişiden birinin obezite ile mücadele ettiğini gösteriyor.
Kadınlarda Obezite, Erkeklerde Fazla Kilo Yoğunluğu Var
Cinsiyet dağılımı incelendiğinde, obezitenin kadınlar arasında çok daha yaygın olduğu dikkat çekiyor:
- Kadınlar: Yüzde 24,8’i obez, yüzde 32,2’si ise obez öncesi (fazla kilolu) kategorisinde.
- Erkekler: Obezite oranı yüzde 18,7 olarak ölçülürken, obez öncesi (fazla kilolu) olanların oranı yüzde 43,1’e ulaşıyor.
Veriler, erkeklerde klinik obezite oranının kadınlara göre daha düşük olduğunu ancak “fazla kilolu” birey yoğunluğunun erkeklerde çok daha yüksek seyrettiğini kanıtlıyor.
Hareketsizlik Yaygın: Toplumun Büyük Kısmı Egzersiz Yapmıyor
Obezitedeki bu artışın arkasındaki en büyük etkenlerden biri fiziksel aktivite yetersizliği. Spor veya egzersiz yapmayan erkeklerin oranı 2022’de yüzde 85,3 iken 2025’te yüzde 83,5’e geriledi. Kadınlarda ise bu oran aynı dönemde yüzde 92,7’den yüzde 89,7’ye düştü.
Rakamlarda küçük bir iyileşme olsa da hareketsizlik oranları alarm verici düzeyde yüksek kalmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yetişkinler için önerdiği “haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik aktivite” kriterini karşılayanların oranı erkeklerde yüzde 4,1, kadınlarda ise sadece yüzde 2,7’de kaldı.
En Sık Yaşanan Sağlık Sorunu: Bel Bölgesi Rahatsızlıkları
Araştırma, 15 yaş ve üzerindeki bireylerin son bir yıl içinde en çok kas-iskelet sistemi ve dolaşım sistemi rahatsızlıklarından muzdarip olduğunu gösteriyor. Toplumda en yaygın görülen şikayet yüzde 24,3 ile bel bölgesi rahatsızlıkları oldu. Bunu sırasıyla şu kronik problemler izledi:
- Yüzde 16,9 Hipertansiyon (Yüksek tansiyon)
- Yüzde 16,7 Boyun bölgesi rahatsızlıkları
- Yüzde 11,9 Diyabet (Şeker hastalığı)
- Yüzde 10,1 Yüksek kan yağları (Kolesterol vb.)
Günlük Yaşamda Fiziksel Engel Yaşayanların Oranı
TÜİK, bireylerin hareket kabiliyetindeki kısıtlamaları da inceledi. Buna göre, günlük yaşamında merdiven inip çıkarken zorlandığını belirtenlerin toplam oranı yüzde 6 oldu. Bu zorluk kadınlarda yüzde 8,3, erkeklerde ise yüzde 3,7 olarak ölçüldü.
Diğer fiziksel ve zihinsel zorluk alanlarında ise oranlar şöyle şekillendi:
- Yürümede zorluk yaşayanlar: Kadınlarda yüzde 5,6, erkeklerde yüzde 2,8.
- Öğrenme veya hatırlamada zorluk yaşayanlar: Kadınlarda yüzde 5,4, erkeklerde yüzde 2,8.
Bağımlılık Verileri: Tütün ve Alkol Tüketimi Yükselişte
Sağlığı doğrudan tehdit eden alışkanlıklarda da son üç yılda yukarı yönlü bir ivme söz konusu.
- Tütün Kullanımı: Her gün tütün ürünü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022’deki yüzde 28,3 seviyesinden 2025’te yüzde 30,1’e yükseldi. Bu oran erkeklerde yüzde 42,9 gibi yüksek bir seviyeye ulaşırken, kadınlarda yüzde 17,5 olarak kayıtlara geçti. Sigarayı bırakanlar ile hiç içmeyenlerin toplam oranı ise yüzde 68’den yüzde 66,8’e geriledi.
- Alkol Tüketimi: Son 12 ay içinde en az bir kez alkol kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 12,1’den yüzde 12,6’ya çıkarken, alkol kullanmadığını söyleyenlerin oranı yüzde 87,9’dan yüzde 87,4’e düştü.
Çocuk Sağlığında İlk Sıra Üst Solunum Yolu Enfeksiyonlarının
Raporda çocukların son altı aylık sağlık durumları da incelendi. Hem bebeklik/erken çocukluk hem de okul çağı döneminde en büyük problem enfeksiyonlar oldu:
- 0-6 yaş grubu: En sık görülen rahatsızlık yüzde 28,5 ile üst solunum yolu enfeksiyonu oldu.
- 7-14 yaş grubu: Üst solunum yolu enfeksiyonları yüzde 24,6 ile yine ilk sırada yer aldı.
- Çocuklarda bu enfeksiyonların yanı sıra ishal ve ağız-diş sağlığı sorunları da en yaygın görülen diğer rahatsızlıklar olarak öne çıktı.
Kadınlarda Kanser Taramalarına Katılımda Pozitif Gelişme
Sağlık karnesindeki olumlu gelişmelerden biri, kadınların önleyici sağlık hizmetlerine ve kanser taramalarına gösterdiği ilginin artması oldu.
Son bir yıl içinde mamografi çektiren 40 yaş ve üzerindeki kadınların oranı 2022’de yüzde 10,8 iken 2025’te yüzde 16,7’ye ulaştı. Benzer şekilde, son 12 ayda smear testi yaptıran kadınların oranı da yüzde 7,2’den yüzde 11,8’e yükseldi. Ancak bu artışa rağmen, 15 yaş ve üzerindeki kadınların yüzde 59’unun hayatı boyunca hiç smear testi yaptırmamış olması, farkındalık çalışmalarının halen kritik bir önem taşıdığını gösteriyor.