Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hilal Ayoğlu, özellikle yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören erişkin hastaları tehdit eden “deliryum” tablosuna karşı kritik uyarılarda bulundu. Zihin bozukluğu olarak tanımlanan bu durumun, doğru müdahale edilmediğinde hayatı tehdit edebileceği vurgulandı.
Deliryum Nedir?
Prof. Dr. Ayoğlu, deliryumu; bilinç düzeyinde ani değişiklikler, dikkat bozukluğu, bilişsel işlevlerde gerileme ve düşünce süreçlerinde zorlanma ile kendini gösteren bir tablo olarak tanımladı.
Korkutan İstatistikler: Yoğun Bakımda Görülme Oranı Artıyor
Araştırmalar ve klinik gözlemler, deliryumun hastane ortamında ne kadar yaygın olduğunu ortaya koyuyor:
- Genel Hastane Nüfusu: Yatan hastaların %30’unda görülüyor.
- Solunum Cihazına Bağlı Hastalar: Bu grupta oran 4’te 3’e kadar yükseliyor.
- Diğer Yoğun Bakım Hastaları: Cihaza bağlı olmayan hastaların da yarısından fazlasında bu tabloyla karşılaşılıyor.
- Hayati Risk: Deliryum, ölüm riskini normalin iki katına çıkarabiliyor.
Nedenleri ve Tetikleyicileri
Hastalığın ortaya çıkmasında altta yatan tıbbi nedenlerin yanı sıra çevresel faktörler de büyük rol oynuyor. Prof. Dr. Ayoğlu, hastaların kendilerini yabancı bir ortamda hissetmelerinin ana sebeplerden biri olduğunu belirtti. Ayrıca ağrı, metabolik dengesizlikler ve uyku düzeninin bozulması süreci tetikleyen unsurlar arasında yer alıyor.
Tedaviden Önce “Önleyici Yaklaşım” Şart
Deliryumla mücadelede erken tanı ve koruyucu önlemlerin ilaç tedavisinden daha kritik olduğunu ifade eden Ayoğlu, şu önerilerde bulundu:
- Bilişsel Destek: Hastanın zaman ve mekan algısını koruması için odada mutlaka saat ve takvim bulundurulmalı.
- Hareketlilik: Hastalar tamamen hareketsiz bırakılmamalı.
- Sosyal İletişim: Yoğun bakım hastalarının yakınlarıyla iletişim kurması teşvik edilmeli.
- Uyku Düzeni: Uyku ve uyanıklık döngüsünün korunması bilişsel sağlığı destekliyor.
Tek Tip Değil: “İçe Kapanma”ya Dikkat
Halk arasında deliryumun sadece aşırı huzursuzluk ve saldırganlık (ajitasyon) ile karıştırıldığına dikkat çeken Ayoğlu, hastalığın bazen tam tersi şekilde hareketsizlik ve içe kapanma (baskılayıcı tip) olarak da ortaya çıkabileceği konusunda uyardı.
https://www.sondakika.com/saglik/haber-zonguldak-ta-deliryum-riski-yuksek-19646201