Avustralya hükümeti, 16 yaş altındaki bireylere yönelik getirdiği sosyal medya yasağının delinmesi üzerine Meta, TikTok ve Google gibi teknoloji devlerine yönelik kapsamlı bir soruşturma başlattı. Düzenlemenin yürürlüğe girmesine rağmen veriler, çocukların büyük bir kısmının platformlarda aktif kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
Verilerle Mevcut Durum: Yasak Ne Kadar Etkili?
The Guardian tarafından paylaşılan ve yaklaşık 900 ebeveynle yapılan anket çalışması, yasak sonrası çarpıcı bir tabloyu ortaya koydu:
- Erişim Oranı: Yasak öncesinde hesabı olan 16 yaş altı çocukların %70’i, kısıtlamalara rağmen Instagram, Snapchat ve TikTok gibi mecralara erişmeyi sürdürdü.
- Kullanım Değişimi: Düzenleme öncesinde çocukların %49’u sosyal medya kullanırken, bu oran yasağın ardından ancak %31’e gerileyebildi.
- Kapatılan Hesaplar: Aralık ayında yürürlüğe giren yasa sonrası ilk günlerde 4,7 milyon hesabın kısıtlandığı açıklansa da, sistemin hala sızdırdığı görülüyor.
Denetleme ve Teknik Yetersizlikler
Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells, teknoloji devlerinin kurallara uyum konusunda “yeterli çaba göstermediğini” sert bir dille eleştirdi. Çevrimiçi güvenlik kurumu eSafety tarafından hazırlanan raporda ise sistemdeki açıklar şu şekilde sıralandı:
- Etkisiz Yaş Doğrulama: Şirketlerin kullandığı teknolojilerin çocuklar tarafından kolayca aşılabildiği belirtildi.
- Sınırsız Deneme Hakkı: Bazı platformların, kullanıcıların yaş doğrulama testlerini defalarca denemesine olanak tanıdığı tespit edildi.
- Raporlama Eksikliği: 16 yaş altı kullanıcıların kolayca bildirilmesini sağlayacak mekanizmaların yetersiz olduğu vurgulandı.
- Hata Payı: Yüz tanıma temelli yaş tahmin sistemlerinin yüksek hata payı içerdiği ifade edildi.
Büyük Şirketlerin Savunması ve Ceza Riski
Yasaya göre; Facebook, Instagram, TikTok, YouTube ve X gibi “yaş sınırlı” kategorideki platformlar, çocukların hesap açmasını engellemekle yükümlü. Kuralların ihlali durumunda şirketleri bekleyen yaptırım ise oldukça ağır:
Olası Ceza: Kurallara uymayan platformlar için 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezası öngörülüyor.
Meta cephesi ise düzenlemelere uyma kararlılığını yinelerken, asıl çözümün uygulama mağazaları (App Store, Google Play) ve işletim sistemleri düzeyinde yapılacak bir yaş doğrulama ve ebeveyn onayı olduğunu savunuyor. Avustralya hükümeti, soruşturma sonucunda gerekirse en ağır yaptırımların uygulanacağını duyurdu.