Norveç’te 63 yaşındaki HIV pozitif bir hasta, kardeşinden alınan kemik iliği nakli sayesinde virüsten işlevsel olarak kurtulmayı başardı. Daha önce de benzer “remisyon” (iyileşme) vakaları bildirilmiş olsa da, bu vaka, başarının ilk kez hastanın bir kardeşinden yapılan bağışla elde edilmiş olması bakımından tıp tarihinde bir ilki temsil ediyor.
CCR5Δ32 Mutasyonunun Kritik Rolü
Scientific American’da yer alan habere göre, hastaya HIV-1 türüne karşı doğal bir direnç sağlayan nadir bir genetik mutasyona sahip kardeşinden kemik iliği nakli yapıldı. “CCR5Δ32” adı verilen bu mutasyonun iki kopyasına sahip olan bireylerde, virüsün hücrelere girmek için kullandığı CCR5 yüzey proteini üretilmiyor. Bu sayede bağışıklık hücreleri (T hücreleri) virüse karşı korunaklı hale geliyor.
Tedavi Süreci ve Sonuçlar
Nature Microbiology dergisinde yayımlanan çalışmanın detaylarına göre:
- Hücresel Değişim: Nakil sonrası donör hücreler, hastanın kemik iliğini büyük oranda devraldı.
- T Hücresi Artışı: Hastanın sağlıklı T hücresi sayısı bir yıl içinde hızla yükseldi.
- ART Sonrası Durum: Hasta, nakilden iki yıl sonra antiretroviral tedaviyi (ART) bırakmasına rağmen sağlıklı seviyelerini korudu.
Normal şartlarda ART tedavisi virüsü baskılasa da, “rezervuar” adı verilen gizli alanlardaki virüsleri yok edemiyor. Ancak bu vakada, operasyon sonrası hastanın kanında, bağırsak dokusunda ve kemik iliğinde HIV izine rastlanmadı.
Neden Her HIV Hastasına Uygulanamıyor?
Bu başarıya rağmen, kemik iliği nakli HIV için genel bir tedavi yöntemi olarak görülmüyor. New York, Londra ve Düsseldorf vakalarında olduğu gibi, bu hastalar da nakil işlemini aslında kanser gibi hayati risk taşıyan başka hastalıklar nedeniyle olmak zorunda kalmıştı.
Çalışmanın yazarlarından Jingmei Hsu, yöntemin taşıdığı risklere dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Bu yaklaşım ancak ek hastalıklar nedeniyle zaten nakil gereken hastalar için uygun. Yöntem, tek başına HIV tedavisi için fazla riskli.”
Process of bone marrow transplantation by means of afferesis
Riskler ve Uzman Görüşleri
Kemik iliği nakilleri; ciddi enfeksiyonlar, donör hücrelerin alıcının dokularına saldırdığı GVHD (Graft-versus-Host Hastalığı) ve ölümcül komplikasyonlar içerebiliyor. Uzmanlar, bu yöntemin ancak mevcut hastalığın riskinin nakil riskinden daha yüksek olduğu durumlarda seçilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bilim insanı Björn-Erik Ole Jensen, donörün hastanın kardeşi olmasının önemine değinerek şunları ekledi:
“Kardeşten yapılan nakiller önemli bir fark yaratabilir; ancak hâlâ tüm mekanizmaları tam olarak anlamış değiliz.”
Araştırmalar, bazı nadir durumlarda donörde tam mutasyon olmasa bile HIV’in remisyona girebildiğini gösterse de, bu son vaka genetik uyumun tedavi başarısındaki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
KARDEŞ HABER
https://gazeteoksijen.com/saglik/kemik-iligi-nakli-ile-hivden-tamamen-kurtuldu-272199