Etiyopya, kıtanın ulaşım çehresini kökten değiştirecek dev bir hamleye imza atıyor. Yapımı süren 12,5 milyar dolarlık Bishoftu Uluslararası Havalimanı, 2030 yılında kapılarını açtığında Afrika’nın en büyük havacılık merkezi olacak. Projenin temel amacı, Afrika içi uçuşları doğrudan bağlantılarla güçlendirerek kıtayı Avrupa ve Orta Doğu aktarma merkezlerine olan bağımlılıktan kurtarmak.
CNN’in haberine göre, başkent Addis Ababa’nın 50 kilometre güneydoğusunda yükselen bu tesis, Başbakan Abiy Ahmed Ali tarafından “Afrika tarihinin en büyük havacılık altyapı projesi” olarak nitelendiriliyor.
Kapasite ve Finansal Yol Haritası
Bishoftu Havalimanı, sadece Afrika değil dünya ölçeğinde bir dev olmaya hazırlanıyor:
- Açılış Yılı: 2030 (İki pistle).
- Yolcu Kapasitesi: Başlangıçta yıllık 60 milyon, nihai hedefte 110 milyon yolcu.
- Kargo Kapasitesi: Yıllık 3,73 milyon ton.
- Finansman: 12,5 milyar dolarlık maliyetin %30’u Ethiopian Airlines tarafından öz sermaye ile karşılanıyor. Kalan 8 milyar dolar için ABD, Çin ve İtalya ile görüşmeler sürüyor.
Stratejik Hedef: Kıtayı Birbirine Bağlamak
Mevcut ana üs olan Bole Uluslararası Havalimanı’nın kapasite sınırına dayanması, bu yeni projeyi zorunlu kıldı. Bishoftu, Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Alanı (AfCFTA) hedefleriyle uyumlu olarak hem yolcu hem de kargo trafiğini domine etmeyi hedefliyor.
Arizona State Üniversitesi’nden Landry Signé, Afrika havayollarının yıllık %15–16 ile küresel ortalamanın üç katı kargo talep artışı yaşadığına dikkat çekiyor. Ancak Signé’ye göre projenin başarısı; demiryolu, enerji ve gümrük gibi lojistik altyapıların tamamlanmasına bağlı.
Tasarımda Zaha Hadid İmzası
Havalimanının terminal tasarımı, dünyaca ünlü Zaha Hadid Architects (ZHA) tarafından üstlenildi. Tasarımın öne çıkan özellikleri şunlar:
- İlham Kaynağı: Etiyopya’nın Büyük Rift Vadisi.
- Mimari Yapı: Tek bir ana aks üzerinde, ülkenin farklı coğrafyalarını temsil eden dört kol.
- Deneyim: Bölgenin ılıman ikliminden yararlanan yarı açık alanlar ve avlularla yolculara “Afrika’ya dokunma” hissi verilmesi hedefleniyor.
- Sürdürülebilirlik: Yerel malzemeler, güneş enerjisi ve yağmur suyu hasadı sistemleri önceliklendiriliyor.
Toplumsal ve Bölgesel Zorluklar
Dev proje beraberinde bazı tartışmaları da getirdi:
- Yerinden Edilme: 9.000 dönümlük tarım arazisi nedeniyle 15.000’den fazla kişi bölgeden tahliye ediliyor. Havayolu şirketi yeniden yerleşim için 350 milyon dolar bütçe ayırdığını açıklasa da, bazı yerel sakinler henüz tazminat alamadıklarını iddia ediyor.
- Rekabet: Ruanda (Bugesera) ve Fas (Kazablanka) gibi ülkeler de havalimanı yatırımlarını artırıyor. Ethiopian Airlines CEO’su Mesfin Tasew, Bishoftu’nun Dubai veya Doha gibi bir merkez olmasını istediklerini ancak bunun için diğer Afrika havayollarıyla iş birliğinin şart olduğunu belirtiyor.
Havacılıkta “Tek Pazar” Hedefi
Afrika Kıtası Hava Taşımacılığı Tek Pazarı (SAATM) sistemi, üye ülkeler arasında serbest uçuş imkanı tanıyarak bilet fiyatlarını %35 düşürmeyi ve trafiği %141 artırmayı vaat ediyor. Bishoftu Havalimanı, bu entegrasyon sürecinin en güçlü fiziksel kalesi olmayı hedefliyor.