Son yıllarda kozmetik mağazalarında ürün deneyen çocukların sayısındaki artış ve sosyal medyadaki yoğun cilt bakımı videoları, uzmanları harekete geçirdi. Literatüre “cosmeticorexia” olarak giren bu kavram, çocukların ve gençlerin kusursuz bir cilt arzusuyla kozmetik ürünlere takıntılı hale gelmesini tanımlıyor.
Fiziksel ve Psikolojik Riskler
Dermatolog Giovanni Damiani‘nin İtalya’da yürüttüğü çalışmalar, bu akımın sadece estetik bir merak olmadığını, ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirdiğini gösteriyor:
- Cilt Hasarı: 8-14 yaş arası çocuklarda, tıbbi öneri olmadan kullanılan güçlü içerikli (anti-aging, asitler vb.) ürünler nedeniyle cilt tahrişi ve alerjik reaksiyon vakalarında artış görülüyor.
- Sosyal İzolasyon: Takıntı seviyesine ulaşan bu durum, çocukların makyajsız dışarı çıkmak istememesine ve diğer ilgi alanlarından uzaklaşmasına neden oluyor.
- Beden Algısı Bozukluğu: Uzmanlar, bu eğilimin Vücut Dismorfik Bozukluğu gibi ciddi psikolojik sorunların öncüsü olabileceği konusunda uyarıyor.
Uzman Görüşleri: Bir Hastalık mı, Yoksa Belirti mi?
Kavramın klinik bir tanı olup olmadığı konusunda uzmanlar arasında farklı görüşler mevcut:
- Butterfly Foundation (Grace Collinson): Gençlerde dış görünüşe bağlı stresin arttığını, “kusursuzluk” arzusunun kaygı ve düşük özsaygı gibi daha geniş sorunların parçası olduğunu belirtiyor.
- Psikolog Jasmine Fardouly: Her dış görünüş memnuniyetsizliğinin klinik bir sorun olmadığını, yeni terimlerin bazen mevcut bozukluklarla örtüşerek karmaşa yaratabileceğini savunuyor.
- Dermatolog Deshan Sebaratnam: Bu durumu “eski bir sorunun yeni adı” olarak tanımlıyor ve genellikle Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) veya beden algısı bozukluklarının bir uzantısı olduğunu ifade ediyor.
Dijital Dünyanın Etkisi
Uzmanlara göre cosmeticorexia’nın arkasındaki en büyük güç, bireysel tercihlerden ziyade tüketim kültürü ve dijital dünya:
- Sosyal Medya ve Filtreler: Yapay zeka destekli görseller ve dijital filtreler, gerçekçi olmayan güzellik standartları yaratıyor.
- Influencer Etkisi: “Hazırlan benimle” videoları ve hedefli reklamlar, gençlere sürekli olarak “iyileştirilmesi gereken” bir görünüm fikri aşılıyor.
- Ticari Unsur: Kusurlar, estetik bir problemden ziyade ticari bir fırsata dönüştürülerek çocuklara pazarlanıyor.
“Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, çocukların çok erken yaşta görünüşleri üzerinden değer biçilen bir kültürle karşı karşıya kalmasıdır.”
Araştırmalar, cosmeticorexia’nın bağımsız bir klinik durum olup olmadığını henüz netleştirmiş değil. Ancak uzmanlar, çocukların doğal gelişim süreçlerine müdahale eden bu yoğun kozmetik kullanımının uzun vadeli psikolojik ve fiziksel etkileri konusunda ebeveynleri dikkatli olmaya çağırıyor.