Helsinki Üniversitesi tarafından yürütülen ve 10 yıllık bir süreci kapsayan kapsamlı bir çalışma, kıkırdak hasarı nedeniyle gerçekleştirilen diz ameliyatlarının hastalar üzerinde anlamlı bir iyileşme sağlamadığını, aksine durumu daha kötüye götürebileceğini ortaya koydu.
Araştırma, özellikle menisküs yırtığı tedavisi gören hastaların verilerine odaklandı. Çalışma kapsamında, ameliyat olan hastaların sonuçları, sadece deri kesisi yapılarak gerçek bir cerrahi işlem uygulanmayan (plasebo/sahte ameliyat) kontrol grubuyla kıyaslandı.
Ameliyatın Uzun Vadeli Etkileri Tartışmalı
Yıpranmış menisküs dokusunun cerrahi yöntemle temizlenmesi işlemini geçiren hastalar; diz fonksiyonu, ağrı şiddeti ve semptomların seyri açısından yapılan testlerde bekleneni veremedi. Araştırmayı yöneten Helsinki Üniversitesi ortopedi cerrahı Prof. Teppo Järvinen, durumu şu sözlerle özetledi:
Menisküs Nedir ve Hasar Nasıl Oluşur?
Menisküs, diz ekleminde uyluk ve kaval kemiği arasında yer alan, darbe emici (amortisör) görevi gören C şeklinde lastiksi bir kıkırdak yapısıdır.
- Oluşumu: Spor esnasındaki ani burkulmalarla gerçekleşebileceği gibi, zamanla kademeli olarak da yıpranabilir.
- Semptomlar: Diz ağrısı, sertlik, hareket kısıtlılığı ve eklemden gelen sesler temel belirtilerdir.
- İlginç Veri: MR taramaları, hiçbir ağrısı olmayan sağlıklı bireylerde bile menisküs yırtıklarının tesadüfen saptanabildiğini gösteriyor. Prof. Järvinen, son 20 yılda biriken kanıtların, MR’daki pek çok bulgunun aslında semptomlarla doğrudan ilişkili olmadığını kanıtladığını vurguluyor.
10 Yıllık Takip Sonuçları: Risk Daha Yüksek
Finlandiya’daki beş farklı hastaneden 35-65 yaş arası 146 hastanın katıldığı çalışmada çarpıcı sonuçlar elde edildi:
- Daha Kötü Fonksiyon: Ameliyat olan grupta 10 yılın sonunda diz fonksiyonlarının daha zayıf olduğu görüldü.
- Hızlı Kireçlenme: Cerrahi müdahale gören hastalarda osteoartritin (kireçlenme) daha hızlı ilerlediği saptandı.
- Tekrarlayan Ameliyatlar: Bu grubun gelecekte yeni bir diz operasyonu geçirme olasılığı daha yüksek çıktı.
Uzman Görüşü: “Vurmadan Önce Düşün”
İngiliz Ortopedi Derneği’nin eski başkanı ve diz cerrahı Mark Bowditch, son yıllarda cerrahi yaklaşımların değiştiğini belirtti. Bowditch, “Geçmişte hastaların dörtte üçü ameliyat ediliyorsa, günümüzde bu oran dörtte bire kadar düştü. Artık ‘vurmadan önce düşün’ yaklaşımını benimsiyoruz. Ameliyat asla ilk adım olmamalıdır,” diyerek tedavi sürecinde daha temkinli olunması gerektiğinin altını çizdi.