Türkiye’de hekime müracaat sayıları son 24 yılda rekor seviyede bir artış gösterdi. 2002 yılında kişi başı 3.1 olan doktora gitme oranı, 2024 yılında katlanarak 12.2’ye ulaştı. Bu verilerle Türkiye, Avrupa’da ilk sıraya yerleşirken; OECD ülkeleri arasında ise 18 müracaat ile birinci olan Güney Kore’nin ardından dünya ikincisi oldu.
Rakamlarla Sağlık Verileri
- Genel Tablo: 2024 yılında toplam muayene sayısı 1 milyar 47 milyon 877 bin 901 olarak kayıtlara geçti. 2025’in ilk 11 ayında ise bu sayı 1 milyar 24 milyonu aştı.
- İstanbul Örneği: İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, 2025 yılında sadece İstanbul’da 207 milyon muayene, 2.6 milyon ameliyat ve 43 milyon radyolojik görüntüleme yapıldığını açıkladı. Güner, senede 300 kez doktora giden veya yoldan geçerken acil servise uğrayan hastalar olduğuna dikkat çekti.
“Kışkırtılmış Sağlık Hizmeti” ve Performans Sistemi
Halk Sağlığı Uzmanları Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Kılıç, bu artışın temel nedenini “kışkırtılmış sağlık hizmeti başvurusu” politikası olarak tanımlıyor. Kılıç’a göre sistemdeki ana dinamikler şunlar:
- Performans Dayatması: Kamu hastanelerinde hekim gelirinin yaklaşık yarısı performansa dayalı ek ödemelerden oluşuyor. Hekimler, daha fazla hasta bakmaya veya daha çok ameliyat yapmaya sistem tarafından mecbur bırakılıyor.
- Kısır Döngü: Her 10 dakikada bir randevu verilmesi, doktor-hasta görüşme süresini kısaltıyor. Muayeneden tatmin olmayan hasta, aynı şikayetle farklı doktorlara gidiyor; bu da müracaat sayısını ve tetkik maliyetlerini artırırken hasta memnuniyetini düşürüyor.
Birinci Basamak Eksikliği ve Sevk Zinciri
Batı ülkelerinde uygulanan “kapı tutucu” (sevk zinciri) sisteminin Türkiye’de işlememesi, hastanelerdeki yoğunluğun bir diğer sebebi. Hastaların aile hekimi yönlendirmesi yerine doğrudan branş hastanelerine yönelmesi, uzmanlık alanlarında gereksiz yığılmalara yol açıyor.
Yapay Zeka ve Sağlık Kaygısı
Egzersiz ve teknolojik alışkanlıkların değişmesiyle birlikte, yeni bir hasta profili ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Bülent Kılıç, yapay zekanın sağlık kaygısını (siberkondri) tetiklediğini belirtiyor:
“Yapay zekaya danışarak kendi kendine tanı koyan ve doktor doktor dolaşan hastalar var. Basit bir baş ağrısını internette aratıp en kötü senaryolardan endişe ederek hastaneye başvuruyorlar. Hatta muayenede doktora hangi tetkikleri yaptırmak istediklerini dikte ediyorlar. Bu durum hem teşhis sürecini zorlaştırıyor hem de iş yükünü artırıyor.”
Uzmanlar, sistemin hem doktoru hem de hastayı yıprattığı konusunda uyarıda bulunurken, çözümün birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesinden ve sürdürülebilir bir sağlık politikasından geçtiğini vurguluyor.
https://gazeteoksijen.com/saglik/neden-doktora-gitmede-avrupa-birincisiyiz-274651