Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve iki katına çıkan fiyatlara rağmen, Avrupa havacılık sektörü yaz sezonu öncesi jet yakıtı arzı konusunda iyimser bir tablo çiziyor. Şirketler, kritik yaz dönemi rezervasyonlarını korumak adına yakıt kıtlığı endişelerini düşük tonda tutmaya çalışıyor.
Sektör ve Piyasa Arasındaki Görüş Ayrılığı
Hürmüz Boğazı’nın fiilen deniz taşımacılığına kapalı olması, Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının dörtte birini karşılayan Körfez bölgesinden akışı aksatıyor. Petrol tüccarları karamsar uyarılar yapsa da sektör temsilcileri yolcuları rahatlatmayı hedefliyor.
- TUI CEO’su Sebastian Ebel: “Yakıtın tükendiğine dair bir gösterge yok. Bu tartışmanın yapay olduğunu düşünüyoruz ve yaz sezonunda fiyatlar dışında bir etki beklemiyoruz.”
Arz ve Fiyatlardaki Kritik Durum
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol arzının bu yıl talebi karşılayamayacağını bildirirken, Avrupa’nın önemli yakıt merkezlerinde (ARA bölgesi) stoklar rekor düşük seviyelerde seyrediyor.
- Wizz Air CEO’su Jozsef Varadi: Jet yakıtı fiyatlarının ton başına 1.400 dolara ulaştığını ve bunun savaş öncesinin iki katı olduğunu belirtti. Varadi, bu yüksek fiyatların tedarikçileri “yaratıcı çözümlere” ittiğini ekledi.
Havayollarının Alternatif Stratejileri
Şirketler, Körfez’den gelen arz açığını kapatmak için farklı kaynaklara yöneliyor:
- Lufthansa CEO’su Carsten Spohr: Tedariğin temmuz ortasına kadar yeterli olduğunu, Körfez’den gelen yakıtın yarısını alternatif kaynaklarla (ABD, Nijerya vb.) ikame ettiklerini açıkladı.
- Ryanair CEO’su Michael O’Leary: Nisan sonu itibarıyla “arz kesintisi riskinin azaldığını” ifade etti.
Havalimanlarında Stok Artışı
i6 Group verilerine göre, nisan ayında jet yakıtı stoklarında yüzde 60’ın üzerinde bir artış yaşandı. Bu durum, özellikle İtalya ve İrlanda gibi ülkelerdeki endişeleri hafifletti. Dublin Havalimanı Genel Müdürü Gary McLean, yaz sezonuna dair bir endişe taşımadıklarını vurguladı.
Analist Yorumu ve AB’nin Mesajı
Analist John Strickland’a göre, bu iyimser açıklamalar tamamen “rezervasyon güvenliği” ile ilgili:
“Yaz sezonu en önemli gelir dönemi. Müşterilere rezervasyon yapmanın güvenli olduğu mesajını vermek istiyorlar.”
Avrupa Birliği (AB) yetkililerinden Dan Jorgensen ise kısa vadede sorun beklemediklerini ancak orta ve uzun vadeli risklerin tamamen Orta Doğu’daki gelişmelere bağlı olduğunu hatırlattı.