Türkiye’de uzun süredir devam eden yüksek enflasyon ve yaşam maliyeti baskısı, çarpıcı bir küresel karşılaştırmayla yeniden kamuoyunun odak noktası haline geldi. Gazeteci Lizzie Porter’ın X platformu üzerinden paylaştığı ve kısa sürede yarım milyondan fazla görüntülenme alan 19 kalemlik market sepeti analizi, İstanbul ile İngiltere arasındaki fiyat ve alım gücü makasını gözler önüne serdi. Porter’ın her iki ülkede de benzer segmentteki marketlerden, en ucuz ve muadil ürünleri seçerek oluşturduğu alışveriş sepetinde, İstanbul’daki toplam tutarın İngiltere’yi yaklaşık yüzde 62 oranında aşması dikkat çekti.
Fiyat Farkı Sterlin Bazında da Türkiye Aleyhine
Yapılan hesaplamalara göre, İngiltere’de temel ihtiyaç maddelerinden oluşan 19 ürünlük sepetin toplam maliyeti 44.53 sterlin (yaklaşık 2 bin 715 TL) olarak belirlendi. İstanbul’da ise aynı sepetin kasadaki karşılığı 4 bin 425 TL’ye, yani güncel kurla yaklaşık 71.99 sterline ulaştı. Tarımsal üretim kapasitesi ve iklim avantajı bakımından İngiltere’ye kıyasla daha şanslı konumda olan Türkiye’deki fiyatların bu seviyeye gelmesi, sosyal medyada üretim maliyetleri, lojistik giderler ve tarım politikalarına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Kırmızı Et ve Kahvede İki Katı Aşan Fark
Karşılaştırma listesinde yer alan bazı ürünlerdeki fiyat uçurumu tüketicinin hissettiği baskıyı doğrular nitelikte:
- Kırmızı Et: İngiltere’de yüzde 5 yağ oranına sahip dana kıymanın fiyatı yaklaşık 9.50 sterlin (yaklaşık 580 TL) iken, İstanbul’daki benzer ürünün fiyatı 20 sterlini (yaklaşık 1220 TL) aşarak iki katından fazla bir seviyeye ulaştı.
- Hazır Kahve: Aynı markanın muadil hazır kahvesi İngiltere’de 4.5 sterline (275 TL) satılırken, İstanbul’daki fiyatı 10 sterlin (610 TL) sınırına yaklaştı.
- Domates: Geleneksel bir tarım ülkesi olan Türkiye’deki domates fiyatlarının, İngiltere’deki fiyatların üzerinde seyretmesi dikkat çeken bir diğer unsur oldu.
Buna karşın, süt, yumurta ve soğan gibi bazı temel gıda ürünlerinde Türkiye’deki fiyatların İngiltere’ye göre daha düşük kaldığı görüldü. Zeytinyağı fiyatlarında ise iki ülke arasında belirgin bir fark gözlemlenmedi. Bu durum, Türkiye’de özellikle protein grubu, işlenmiş gıdalar ve ithal girdiye bağımlı ürünlerde fiyat baskısının çok daha agresif olduğunu gösteriyor.
Asıl Çarpıcı Tablo Satın Alma Gücünde
Sosyal medyadaki tartışmaların odağı ise yalnızca etiket fiyatları değil, iki ülke arasındaki asgari ücret ve satın alma gücü farkı oldu. Fiyatlar Türkiye’de daha yüksek olmasına rağmen, gelir seviyeleri arasındaki uçurum tablonun vehametini artırıyor:
Gelir ve Alım Gücü Karşılaştırması:
- Türkiye Asgari Ücret: Brüt 33 bin 30 TL seviyesinde olan asgari ücret, güncel kurla yaklaşık 537 sterline denk geliyor.
- İngiltere Asgari Ücret: 21 yaş üstü çalışanlar için saatlik brüt ücret 12.71 sterlin (775 TL) olarak uygulanıyor. Haftalık 35 saatlik çalışma üzerinden aylık brüt gelir yaklaşık 1.928 sterline (yaklaşık 117 bin TL) ulaşıyor.
Bu verilere göre İngiltere’deki brüt asgari ücret, Türkiye’dekinin yaklaşık 3.6 katı düzeyinde bulunuyor. Söz konusu 19 ürünlük market sepeti baz alındığında; Türkiye’deki bir asgari ücretli maaşıyla bu sepeti ayda sadece 7,5 kez satın alabilirken, İngiltere’deki bir asgari ücretli aynı sepetten ayda 43 adet alabiliyor.