Fransa’da gerçekleştirilen geniş kapsamlı ve yeni bir araştırma, hazır gıdalarda yaygın olarak kullanılan koruyucu maddelerin yüksek tansiyon, kalp krizi ve felç riskini önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koydu. European Heart Journal dergisinde yayımlanan çalışma, “doğal” olarak sınıflandırılan bazı antioksidan koruyucuların bile sağlık üzerinde olumsuz etkileri olabileceğine dikkat çekiyor.
İşte araştırmanın öne çıkan çarpıcı detayları:
Araştırma verilerine göre, market ürünlerinde bakteri, maya ve küf oluşumunu engellemek amacıyla kullanılan yaygın koruyucular kardiyovasküler sistemi doğrudan tehdit ediyor:
- Yüksek Tansiyon Riski: Koruyucu içeren gıdaların yoğun tüketimi, yüksek tansiyon riskini %29 artırıyor.
- Kalp Krizi ve Felç Riski: Bu maddeler kalp krizi ve felç riskinde %16’lık bir artışla ilişkilendiriliyor.
“Doğal” Koruyucular Gerçekten Masum mu?
CNN International’ın aktardığı bilgilere göre; renk değişimini ve bozulmayı önlemek için gıdalara sonradan eklenen sitrik asit, askorbik asit (C vitamini), sodyum askorbat, sodyum eritrobat ve biberiye özleri gibi “doğal” antioksidan koruyucular, fazla tüketildiklerinde yüksek tansiyon riskini %22 oranında artırıyor. Araştırma, askorbik asidin (C vitamini) doğrudan kalp-damar hastalıklarıyla da bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Paris’teki Fransa Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Enstitüsü Araştırma Direktörü ve çalışmanın kıdemli yazarı Mathilde Touvier, doğal besinler ile yapay eklemeler arasındaki farkı şu sözlerle açıklıyor:
“Doğal olarak bulunan askorbik asit ile sonradan eklenen, kimyasal yollarla üretilmiş askorbik asidin sağlık üzerindeki etkileri farklı olabilir. Bu nedenle burada gözlemlenen sonuçlar, meyve ve sebzelerde doğal olarak bulunan maddeler için geçerli değil.”
Ultra İşlenmiş Gıdaların Ötesindeki Tehlike
Bu araştırma, ultra işlenmiş gıdaların içerisindeki katkı maddelerini tek tek incelemesi açısından bir ilk olma özelliği taşıyor. İngiliz Kalp Vakfı Beslenme Lideri Tracy Parker, ultra işlenmiş gıdaların yüksek şeker, tuz ve yağ içeriğinin ötesinde, içerdikleri kimyasal koruyucular nedeniyle de zararlı olduğunun bu çalışmayla anlaşıldığını belirtiyor.
Ancak Touvier ve ekibinin verileri, tükettiğimiz koruyucu içeren gıdaların yalnızca %35’inin ultra işlenmiş ürünlerden oluştuğunu, yani bu maddelerin günlük beslenmemize çok daha geniş bir alanda sızdığını gösteriyor.
Önemli Sağlık Riskleri: Ultra işlenmiş gıdalar genel olarak kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm riskinde %50, obezite riskinde %55, uyku bozukluklarında %41 ve tip 2 diyabet gelişiminde %40 artışla ilişkilendiriliyor.
Mercek Altındaki Koruyucular ve Bulundukları Gıdalar
15 yaş üzerindeki 112 binden fazla kişinin katıldığı ve 2009’dan beri süren NutriNet-Sante çalışması kapsamında 58 farklı koruyucu incelendi. Katılımcıların en az %10’u tarafından tüketilen 17 koruyucudan 8’inin, sonraki 10 yıl içinde yüksek tansiyonla doğrudan ilişkili olduğu belirlendi.
Sıkça karşılaşılan antioksidan olmayan tehlikeli koruyucular ve bulundukları yerler:
| Koruyucu Madde | Yaygın Olarak Bulunduğu Gıdalar |
|---|---|
| Potasyum Sorbat | Şarap, fırın ürünleri, peynir ve soslar |
| Potasyum Metabisülfit | Şarap, meyve suyu, bira ve fermente içecekler |
| Sodyum Nitrit | Pastırma, jambon, şarküteri ürünleri (işlenmiş etler) |
Kanser ve Diyabet Riski de Kapıda
Touvier ve ekibinin geçmiş çalışmaları; sodyum nitrit, potasyum nitrat, sorbatlar, potasyum metabisülfit, asetatlar ve asetik asit dahil 6 koruyucunun prostat, meme ve genel kanser riskini %32’ye kadar, tip 2 diyabet riskini ise %49 oranında artırdığını ortaya koymuştu.
Uzmanlar Ne Öneriyor?
İngiltere Reading Üniversitesi Gıda ve Beslenme Bilimleri Profesörü Gunter Kuhnle, koruyucuların gıda israfını önlemek, raf ömrünü uzatmak ve gıda kaynaklı hastalıkları engellemek gibi önemli rolleri olduğunu hatırlatıyor.
Ancak risklerden kaçınmak adına çalışmanın başyazarı Anais Hasenböhler, “Sorunu çözmek için tamamen çıkarılması gereken tek bir gıda grubu yok. Bu sonuçlar tüketicilerin işlenmemiş veya minimum düzeyde işlenmiş gıdaları tercih etmesi yönündeki tavsiyeleri destekliyor” diyerek taze ürünlerin önemini vurguluyor.
Uzmanlar, hızlı tüketim ve uzun süreli saklama için kimyasal katkı maddeleri içeren ürünler yerine, düşük sıcaklıkla korunan dondurulmuş gıdaların çok daha güvenli bir alternatif olduğunu belirtiyor.