Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÖROM) tarafından yürütülen ve sonuçları The Journal of Headache and Pain dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, migrenin mekanizmasına dair çarpıcı bulgular ortaya koydu. Araştırma, migrenli beyinlerin görsel uyaranları filtreleyemediğini ve bu uyaranları doğrudan “ağrı” ile ilişkilendirdiğini ilk kez bilimsel olarak kanıtladı.
Migrenli Beyin Neden Yoruluyor? “Alışma” Mekanizması Çalışmıyor
Normal bir insan beyni, sürekli tekrarlayan ve zararsız olan uyaranlara karşı bir süre sonra tepkisini azaltır (habitüasyon). Ancak migrenli bireylerde bu sistemin tam tersi işlediği tespit edildi:
- Tepki Azalmak Yerine Artıyor: Migrenli beyin, tekrarlayan görsel uyaranları filtrelemek yerine onlara verdiği tepkiyi giderek artırıyor.
- Her Uyaran “Önemli” Kodlanıyor: Beyin, gereksiz görselleri “önemsiz” olarak sınıflandıramadığı için sürekli en yüksek seviyede dikkat ve enerji harcıyor.
Kontrol Merkezi Orbitofrontal Bölge Devrede
NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen, araştırmanın en önemli bulgusunun tepki artışının yaşandığı bölge olduğunu belirtti. Bu artış beynin görme merkezinde (arka kısım) değil, beynin en önünde bulunan orbitofrontal bölgede gerçekleşiyor.
- Duygusal Değer Biçme: Bu bölge, gelen uyarıya “zararlı”, “faydalı” veya “duygusal” bir değer biçen üst düzey kontrol merkezidir.
- Doğrudan Ağrı İlişkisi: Çalışma, migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların doğrudan ağrı mekanizmalarıyla bağlandığını ilk kez kanıtlamış oldu.
Işığa Duyarlılığın Bilimsel Açıklaması
Ankara Üniversitesi’nden Dr. Sertaç Üstün ve Dr. İlkem Güzel, alt düzey görsel işlemleme bölgelerinin doğrudan ağrı bölgeleriyle ilişkili olduğunu tespit ettiklerini vurguladı. Bu bulgu, migren hastalarının atak döneminde olmasalar bile neden ışığa karşı aşırı duyarlı olduklarını açıklıyor.
Yaşam Kalitesini Artıracak Öneriler
Araştırma ekibi, elde edilen veriler ışığında toplumsal alanlar için şu önerilerde bulundu:
- Işık Şiddeti: Market ve alışveriş merkezlerindeki ışık şiddetinin azaltılması.
- Görsel Desenler: Migrenlileri rahatsız eden yatay çizgili ışıkların veya desenlerin kullanımından kaçınılması.