Greenpeace tarafından yayımlanan “Yandık mı? Plastik Paketli Hazır Yemeklerin Gizli Sağlık Riskleri” raporu, modern yaşamın “pratik” çözümü olarak sunulan hazır gıdaların arkasındaki korkutucu tabloyu gözler önüne serdi. Son dönemde yapılan 24 bilimsel çalışmanın analiz edildiği rapor, mikrodalga kullanımının plastik sızıntılarını nasıl devasa boyutlara taşıdığını kanıtlıyor.
Isıtma İşlemi Bir Mikroplastik Patlamasına Dönüşüyor
Raporda öne çıkan en çarpıcı bulgu, ısının plastik üzerindeki yıkıcı etkisi:
- Dakikalar İçinde Yüz Binlerce Partikül: Plastik bir kabın mikrodalgada sadece 5 dakika ısıtılması, gıdaya 326 bin ile 534 bin arasında mikro ve nanoplastik parçacığı sızdırıyor. Bu miktar, geleneksel fırınlarda yapılan ısıtmaya göre 7 kat daha fazla.
- Eski Kaplar Riskli: Yıpranmış ve çizilmiş plastikler, yeni olanlara oranla yaklaşık 2 kat daha fazla parçacık salıyor.
- Denetimsiz Kimyasallar: Plastik ambalajlarda tespit edilen 4 binden fazla tehlikeli kimyasalın büyük bir kısmı denetlenmiyor. Bisfenoller, ftalatlar ve PFAS (sonsuz kimyasallar) gibi maddeler kanser, kısırlık ve metabolik hastalıklarla doğrudan ilişkilendiriliyor.
İnsan Vücudunda 1.396 Farklı Kimyasal
Araştırma, plastik kirliliğinin artık sadece çevresel değil, doğrudan biyolojik bir kriz olduğunu gösteriyor:
- İnsan vücudunda gıda ile temas eden en az 1.396 plastik kaynaklı kimyasal tespit edildi.
- Bu maruziyet; nörogelişimsel bozukluklar, kalp hastalıkları, obezite ve Tip 2 diyabet riskini artırıyor.
Sektör Büyüyor, Düzenlemeler Yerinde Sayıyor
Hazır yemek pazarı hızla genişlerken, yasal önlemlerin bu hıza yetişemediği vurgulanıyor:
- Pazarın Büyüklüğü: Plastik ambalajlı hazır yemek sektörü 190 milyar dolarlık bir hacme ulaştı. 2024 verilerine göre dünya genelinde kişi başı ortalama 12,6 kg (toplam 71 milyon ton) hazır yemek üretildi.
- Sahte Güven Hissi: Rapora göre, ürünlerin üzerindeki “mikrodalgada kullanılabilir” etiketleri tüketicilere sahte bir güvenlik hissi veriyor ancak bilimsel gerçeklerle uyuşmuyor.
- Devasa Maliyet: Plastiklerin yaşam döngüsü boyunca yarattığı sosyal maliyetin sadece ABD’de yıllık 1,1 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.
Graham Forbes: “Mutfaklarımız Deney Laboratuvarına Dönüştü”
Greenpeace ABD Küresel Plastik Kampanyası Lideri Graham Forbes, durumu sert bir dille eleştirdi:
“İnsanlar plastik ambalajlı bir yemeği alıp ısıtırken zararsız bir seçim yaptıklarını düşünüyorlar. Gerçekte ise gıdamızın içinde asla bulunmaması gereken bir mikroplastik ve tehlikeli kimyasal kokteyline maruz kalıyoruz. Hükümetler, petrokimya ve plastik endüstrilerinin mutfaklarımızı birer deney laboratuvarına dönüştürmesine izin verdi. Şirketlerin yanıltıcı vaatlerine güvenemeyiz; plastik üretimi kaynağında azaltılmalıdır.”
Greenpeace, hükümetlere BM Küresel Plastik Anlaşması müzakerelerinde “ihtiyatlılık ilkesi” çerçevesinde hareket etme ve insan sağlığını ticari çıkarların önüne koyma çağrısında bulunuyor.
https://bianet.org/haber/hazir-yemekler-mikroplastik-ve-zehirli-kimyasallarla-dolu-317025