Bilim dünyası, 80 yaşını devirmesine rağmen hafıza yetenekleri bir gencinki kadar keskin olan “süper yaşlıları” (super-agers) mercek altına aldı. Yapılan kapsamlı araştırma, bu bireylerin beyinlerindeki hücre yenilenmesinin normal yaşlılara göre iki kat fazla olduğunu kanıtladı.
356 Bin Beyin Hücresi İncelendi
The Times’ın haberine göre, Illinois Üniversitesi Chicago’dan Profesör Orly Lazarov eş başkanlığında yürütülen çalışmada, bağışlanan dokulardan alınan yaklaşık 356 bin bireysel beyin hücresi analiz edildi. Araştırmada şu beş grup kıyaslandı:
Genç yetişkinler
Sağlıklı yaşlılar
80 yaş üstü “süper yaşlılar”
Erken evre Alzheimer hastaları
İleri evre Alzheimer hastaları
Hafızanın Merkezi: Hipokampus ve Dentat Girus
Araştırmacılar, hafızanın kalbi sayılan hipokampus bölgesine ve onun alt bölümü olan dentat girusa odaklandı. Elde edilen bulgular çarpıcı:
- Hücre Yenilenmesi: Süper yaşlılarda yeni nöron üretimi, yaşıtlarına göre belirgin şekilde yüksek; bazı vakalarda ise tam iki katı seviyesinde.
- Alzheimer Faktörü: Hastalığa sahip bireylerde yeni nöron oluşumunun (nörojenez) ciddi oranda azaldığı saptandı.
“Epigenetik Anahtarlar” Devrede
Hafıza kaybının neden başladığına dair yeni bir pencere açan bilim insanları, sürecin gen faaliyetlerini düzenleyen “epigenetik anahtarlar” üzerinden işlediğini belirledi.
- Süper Yaşlılarda: Nöron büyümesini destekleyen genlerin anahtarları açık ve aktif kalıyor.
- Alzheimer Hastalarında: Bu anahtarlar, hastalık belirtileri henüz ortaya çıkmadan kapanmaya başlıyor.
Profesör Orly Lazarov: “Süper yaşlıların beyninde üstün hafızayı korumalarını sağlayan bir şey var. Biz bunun hipokampal nörojenez olduğunu düşünüyoruz ve veriler bunu destekliyor.”
Gelecekte Yeni Tedavi Umudu
Araştırmanın ilk yazarı Ahmed Disouky, yaşlanmanın mutlaka bir çöküş anlamına gelmediğini vurgulayarak şunları söyledi:
“En heyecan verici nokta, bu çalışmanın yaşlanan beynin mutlaka düşüşe mahkûm olmadığını göstermesi. Bazı insanlar biyolojik yenilenme mekanizmalarını dokuzuncu on yıllarına kadar aktif tutabiliyor.”
Bilim insanları, bu keşif sayesinde gelecekte epigenetik anahtarları açık tutacak ilaçların geliştirilebileceğini ve süper yaşlılardaki koruyucu proteinlerin taklit edilebileceğini öngörüyor. Ancak bu tür tedavilerin klinik kullanıma girmesinin yıllar süreceği belirtiliyor.